Hội nghị về sắp xếp đổi mới doanh nghiệp nhà nước (DNNN) giai đoạn 2006 - 2010 được tổ chức ngày 7/10/2006 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia (Hà Nội) với sự chỉ đạo của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và Phó Thủ tướng thường trực Nguyễn Sinh Hùng, cùng sự tham gia của đông đảo các bộ ngành và địa phương.

    Nhiều văn bản và cơ chế chính sách liên quan đến cổ phần hoá DNNN đã được đưa ra thảo luận trên quan điểm chủ đạo: thông thoáng để tạo bước ngoặt mới cho cổ phần hoá (CPH) trong giai đoạn mới.

    Trong lời phát biểu kết luận, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã đề cao vai trò của các DN Nhà nước là lực lượng nòng cốt trong phát triển kinh tế của đất nước và luôn giữ vai trò chủ đạo. Để phát huy hiệu quả hơn nữa và đáp ứng được yêu cầu hội nhập kinh tế thế giới, phải tiến hành sắp xếp, đổi mới DNNN cho phù hợp với kinh tế thị trường, .

    Còn né tránh CPH

    Bộ Tài chính cho biết, quy mô DN đựơc sắp xếp hoặc CPH trong thời gian qua chủ yếu vẫn là DN vừa và nhỏ. Trong tổng số DN được CPH có trên 2.600 đơn vị có quy mô dưới 10 tỷ đồng. Tuy việc CPH các DN quy mô trên 10 tỷ đồng đã tăng lên trong các năm 2004 - 2005, số DN dưới 10 tỷ vẫn chiếm 80% tổng số được CPH.

    Tính đến cuối năm 2005, đã có hơn 3.000 đơn vị được CPH nhưng chỉ mới chiếm 14,7% số vốn của DNNN. 

    Đáng chú ý, trong số các đơn vị đã CPH có tới gần 1.200 đơn vị nhà nước tiếp tục giữ trên 50% vốn điều lệ, tỷ lệ này tương đương khoảng 33% nhưng hầu hết đây là những DN có vốn lớn.

    Bộ Tài chính cũng cho biết, số lượng DNNN vẫn còn nhiều, hiệu quả và sức cạnh tranh còn chưa cao, khó đáp ứng nhu cầu hội nhập kinh tế. Tính đến 31/12/2005 vẫn còn 2.845 DNNN, trong đó có khoảng trên 100 các tổng công ty lớn.

    Nhiều DN không thuộc diện Nhà nước nắm 100% vốn nhưng đã tránh CPH bằng cách chuyển sang mô hình công ty mẹ - công ty con hoặc công ty TNHH một thành viên. Số lượng DN tham gia cung cấp dịch vụ công ích còn lớn, nhưng không ít DN có số thu từ dịch vụ công ích dưới 20%. 

    Hiệu quả của quá trình sắp xếp, cổ phần hoá vẫn chưa được như mong đợi. Tuy Chính phủ đã hỗ trợ: loại trừ tài sản và công nợ không tính vào giá trị DN CPH trên 2.500 tỷ đồng; xoá nợ thuế và các khoản phải nộp Nhà nước trên 310 tỷ đồng; ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp trên 1.000 tỷ đồng; chi phí cho cải cách DNNN và Ngân hàng thương mại để hỗ trợ DN sắp xếp và xử lý nợ và lỗ là 2.962 tỷ đồng; hỗ trợ lao động dôi dư 6.000 tỷ đồng; chi xử lý nợ các ngân hàng thương mại 8.317 tỷ đồng. 

    Tình trạng này cho thấy, CPH chưa đạt được kết quả tương xứng với sự kỳ vọng cũng như hỗ trợ của Nhà nước.

    Phải có đột phá mới

    Chính phủ chỉ đạo Bộ Tài chính tập trung xây dựng Nghị định mới thay thế Nghị định 187 về CPH, và Quyết định mới thay thế Quyết định 36 về quy chế góp vốn mua cổ phần của các nhà đầu tư nước ngoài.

    Bộ Kế hoạch - Đầu tư được chỉ đạo xây dựng Quyết định mới nhằm thay thế Quyết định 155 về phân loại DNNN, để làm cơ sở đưa thêm các DN vào diện cổ phần hoá.

    Theo Bộ Tài chính, Dự thảo Nghị định mới (thay thế Nghị định 187) có rất nhiều điểm đột phá: mở rộng đối tượng CPH, mở rộng quyền góp vốn của nhà đầu tư nước ngoài, xoá bỏ các ưu đãi bất hợp lý, phân cấp mạnh hơn...

    Các DN trong diện CPH sẽ bao gồm cả công ty TNHH một thành viên, các tổng công ty, các công ty nhà nước độc lập là công ty mẹ.

    Dự thảo Quyết định thay thế Quyết định 155 sẽ thu hẹp danh mục DNNN nắm giữ 100% vốn từ 30 xuống còn 14 lĩnh vực (trong đó có hai lĩnh vực mới bổ sung). Các DN  100% vốn Nhà nước phải chuyển sang mô hình công ty TNHH 1 thành viên. Như vậy, sẽ loại bỏ 18 lĩnh vực hiện nhà nước nắm giữ 100% vốn. 

    Đối với các DN phải CPH, cũng sẽ thu hẹp danh mục mà nhà nước cần giữ cổ phần chi phối. Có tới 10 lĩnh vực bị loại bỏ khỏi danh mục này.

    Sự tham gia của các nhà đầu tư nước ngoài sẽ được mở rộng hơn, công nhận cả các nhà đầu tư nước ngoài là nhà đầu tư chiến lược. Các DN đầu tư nước ngoài được thực hiện quyền góp vốn mua cổ phần tối đa theo các cam kết quốc tế của Việt Nam theo lộ trình mở của thị trường. 

    Các DN liên doanh, DN 100% vốn nước ngoài được thành lập và hoạt động theo pháp luật VN thì được xem là nhà đầu tư trong nước.

    Dự thảo quyết định thay thế Quyết định 36 ghi rõ: nhà đầu tư nước ngoài góp vốn, mua cổ phần trong DN Việt Nam với tỷ lệ không hạn chế. Chỉ trừ những trường hợp lĩnh vực có điều kiện đã được đưa vào danh mục đầu tư có điều kiện theo hướng Luật Đầu tư

    Theo Bộ Tài chính, đây là điểm đột phá quan trọng để xoá bỏ cách biệt giữa các nhà đầu tư trong và ngoài nước, tạo điều kiện để các doanh nghiệp có quy mô lớn thực hiện tốt các mục tiêu CPH với sự góp vốn, công nghệ, và quản lý của nhà đầu tư. 

Trích nguồn: Theo VietNamNet

Tác giả: Phước Hà thực hiện