NCEIF - Từ khi đổi mới đến nay, mô hình phát triển kinh tế Việt Nam chủ yếu phát triển theo chiều rộng, nền kinh tế dựa vào tài nguyên, tăng trưởng dựa nhiều vào tăng vốn đầu tư. Các nhà nghiên cứu kinh tế đều cho rằng hiện nay là thời điểm tốt để Việt Nam thực hiện tái cơ cấu nền kinh tế. Quá trình tái cấu trúc kinh tế trước hết cần tập trung vào ba lĩnh vực trọng tâm là tái cơ cấu đầu tư, doanh nghiệp nhà nước, hệ thống tài chính tiền tệ. Nghiên cứu điều chỉnh cơ cấu đầu tư để đảm bảo phát triển bền vững là một trong những yêu cầu cấp thiết đang đặt ra đối với Chính phủ và các cơ quan, Bộ ngành liên quan.

Xuất phát từ chủ trương nhằm thu hút mọi nguồn lực tập trung cho phát triển kinh tế, cơ cấu nguồn vốn đầu tư của Việt Nam đang ngày càng trở lên đa dạng và tạo hành lang pháp lý thuận tiện để huy động mọi nguồn lực của xã hội vào các hoạt động đầu tư.

Xem xét thực trạng cơ cấu đầu tư của Việt Nam trong thời gian qua có thể nhận thấy một vài nét khái quát như sau: Cơ cấu đầu tư theo nguồn, tỷ trọng nguồn vốn nhà nước có giảm nhưng vẫn ở mức cao; vốn ngoài nhà nước có tỷ trọng tương đối ổn định; vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài có sự biến động mạnh. Nếu xét cơ cấu đầu tư theo ngành thì ngành công nghiệp, xây dựng vẫn là ngành thu hút lượng đầu tư lớn nhất của toàn xã hội. Vốn đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp, thủy sản vẫn ở mức thấp. Đầu tư cho ngành dịch vụ đã được đẩy mạnh nhưng thực tế còn rất thấp. Bên cạnh đó, cơ cấu đầu tư theo vùng vẫn tồn tại nhiều hạn chế như chưa khai thác hết được những lợi thế so sánh riêng có của từng vùng, địa phương; mối liên kết giữa các vùng chưa chặt chẽ đã ảnh hưởng lớn đến quá trình hình thành chuỗi giá trị trong quá trình sản xuất.

Hoạt động đầu tư của Việt Nam có hiện tượng đầu tư theo phong trào. Đặc biệt, trong lĩnh vực đầu tư công đang có sự dàn trải, thiếu trọng tâm, gây ra sự lãng phí vốn của nhà nước. Tại khu vực doanh nghiệp Nhà nước, điển hình là các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước lớn đang ồ ạt thực hiện đầu tư ngoài ngành. Tại các tỉnh, thành phố, chính quyền địa phương đã thực hiện hàng loạt các chính sách ưu đãi nhằm thu hút đầu tư, dẫn đến lợi thế so sánh của các tỉnh đều giống nhau.

Việc điều chỉnh cơ cấu đầu tư thực hiện theo nguồn vốn, ngành, lĩnh vực cần được thực hiện theo hướng điều chỉnh lại tỷ trọng giữa các yếu tố cấu thành gồm nguồn vốn, ngành nghề, lĩnh vực và khu vực, vùng. Từng bước giảm dần tỷ trọng nguồn vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước. Tỷ trọng đầu tư từ khu vực ngoài nhà nước cần tăng lên phù hợp với chính sách khuyến khích xã hội hóa trong các lĩnh vực. Nguồn vốn đầu tư ngoài nhà nước và vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vẫn tiếp tục đóng vai trò quan trọng, tuy nhiên cần chuyển sang bước tinh lọc, hạn chế các dự án khai thác tài nguyên, sử dụng nhiều đất, tiêu hao nhiều năng lượng và gây ô nhiễm môi trường. Đồng thời, nâng cao hiệu quả đầu tư phải là nhân tố quan trọng của điều chỉnh cơ cấu đầu tư. Tiếp tục  thực hiện cải cách thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả bộ máy quản lý, chất lượng cán bộ. Đặc biệt, việc thực hiện cải cách hành chính, phân cấp, phân quyền trong quản lý đầu tư phải dựa trên quan điểm rõ ràng về trách nhiệm, quyền lợi đồng thời cũng rõ ràng về nghĩa vụ và các chế tài xử lý khi vi phạm. Việt Nam cần nhanh chóng thực hiện điều chỉnh cơ cấu đầu tư cho hợp lý nhằm đảm bảo sự phát triển và tính bền vững trong tương lai.
 

Trích nguồn: Bản tin Thông tin về điều hành KT-XH số 5/2011

Tác giả: Ban Nguồn và Phát triển Thông tin