Để đối phó với các vụ kiện đang có xu hướng gia tăng, ông Nguyễn Đức Thành, Phó cục trưởng Cục Quản lý cạnh tranh (Bộ Công thương) cho rằng, điều quan trọng là doanh nghiệp (DN) phải chủ động tích cực quan sát thị trường nhập khẩu.
Thưa ông, ngày càng có nhiều vụ kiện về phòng vệ thương mại mà DN nước ngoài nhắm vào các DN Việt Nam khi xuất khẩu hàng hoá. Đâu là nguyên nhân của tình trạng này?
Nguyên nhân là do tốc độ xuất khẩu hàng hoá của Việt Nam tăng cao trong những năm gần đây, cùng với đó là hiện tượng domino (một sản phẩm bị kiện tại một thị trường nào đó thì cũng có nguy cơ bị kiện tại các thị trường khác). Một nguyên nhân khác làm gia tăng tình trạng phòng vệ thương mại là các nước muốn bảo hộ ngành sản xuất trong nước.
Từ năm 1994 tới nay, Việt Nam đã phải chịu 37 vụ kiện về phòng vệ thương mại (31 vụ chống bán phá giá, 1 vụ chống trợ cấp và 5 vụ về tự vệ). Trong đó, EU áp dụng 10 vụ, Hoa Kỳ 5 vụ, Ấn Độ 4 vụ, Thổ Nhĩ Kỳ 4 vụ, Canada 4 vụ, Philippines 3 vụ, Peru 2 vụ, Colombia 1 vụ, Hàn Quốc 1 vụ, Ba Lan 1 vụ, Argentina 1 vụ và Ai Cập 1 vụ.
Mặt hàng nào có nguy cơ bị khởi kiện, thưa ông?
Sản phẩm bị khởi kiện là những hàng hoá mà các nước phát triển không có lợi thế so sánh, tập trung nhiều lao động. Những mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam bị khởi kiện thường gắn với hàng hoá xuất khẩu cùng loại của các nước, nhưng có kim ngạch lớn hơn. Những mặt hàng nhạy cảm thường xuyên bị kiện trên thế giới là hoá chất, nhựa, cao su; thép và kim loại; dệt may và các sản phẩm dệt; đồ gỗ gia dụng; máy móc cơ khí, dụng cụ thiết bị; giấy; thực phẩm và sản phẩm nông nghiệp...
Cơ quan quản lý cạnh tranh có thống kê được thiệt hại của DN trước các vụ kiện này?
Tác động của các vụ kiện phòng vệ thương mại đối với DN xuất khẩu là rất lớn (nhẹ thì làm xuất khẩu suy giảm, còn nặng thì có thể bị mất hoàn toàn thị trường). Khi một DN bị kiện, thì có nguy cơ các DN khác hoạt động trong cùng lĩnh vực tại thị trường đó cũng có thể bị điều tra. Điều này sẽ khiến cả một ngành hàng có thể gặp bất lợi trong sản xuất và xuất khẩu.
Theo ông, DN cần phải làm gì để đối phó với các vụ kiện đang có xu hướng gia tăng?
Phải nói rằng, nhiều DN đã không có cách ứng xử phù hợp khi bị kiện liên quan tới chống bán phá giá. Đã có trường hợp DN “trốn” cơ quan quản lý khi nghe tin hàng hoá của mình bị kiện. Chúng tôi đã làm mọi cách mà không liên lạc được với DN để hướng dẫn các thủ tục. Điều này xảy ra là do DN nhận thức sai về vụ kiện.
Trong trường hợp bị kiện, DN phải ngay lập tức liên hệ với hiệp hội ngành hàng và cơ quan quản lý để được hướng dẫn các thủ tục cần thiết. Việc minh bạch thông tin, chủ động tích cực trong vụ kiện là rất quan trọng, nhằm đối phó với các vụ kiện. Đối tác khi điều tra mà không nhận được sự cung cấp thông tin của DN, thì họ sẽ tiến hành áp các mức thuế bất lợi cho DN.
DN cần phải xem việc các nước nhập khẩu áp dụng các biện pháp phòng vệ là một rủi ro thương mại. Khi đã coi đây là một rủi ro thương mại, các DN sẽ xây dựng được phương án sản xuất - kinh doanh phù hợp, để khi xảy ra tình trạng này sẽ ứng xử hợp lý hơn.
Một kinh nghiệm nữa là DN cần phải quan sát thị trường nhập khẩu một cách tích cực, bởi các nhà sản xuất của nước nhập khẩu cũng rất quan tâm đến đối tác xuất khẩu có cùng một chủng loại hàng.
Theo ĐT
