Cùng với sự lớn mạnh và ổn định của kinh tế Trung Quốc và tiềm lực ngày càng được nâng cao của các doanh nghiệp trong nước, các doanh nghiệp Trung Quốc đang đẩy mạnh đầu tư ra nước ngoài, và hình thức đầu tư ra nước ngoài được sử dụng nhiều nhất trong những năm trở lại đây là mua bán và sáp nhập doanh nghiệp (M&A).
Những hoạt động đầu tư ra nước ngoài
* Đầu tư trực tiếp ra nước ngoài: Trong 10 tháng đầu năm 2010, các nhà đầu tư trong nước của Trung Quốc đã đầu tư trực tiếp cho 2.570 xí nghiệp ngoài nước tại 119 quốc gia và khu vực trên thế giới, với tổng giá trị đầu tư trực tiếp phi tiền tệ là 40,54 tỉ USD, chủ yếu tập trung vào các ngành dịch vụ thương mại, khai khoáng, chế tạo và giao thông vận tải.
* Bao thầu công trình tại nước ngoài: Từ tháng 1-10/2010, doanh thu đã thực hiện trong nghiệp vụ bao thầu công trình tại nước ngoài của Trung Quốc đạt 66 tỉ USD, tăng 15,3%; giá trị hợp đồng mới ký đạt 96,12 tỉ USD, giảm 4%. Trong 10 tháng đầu năm 2010, các công trình bao thầu của Trung Quốc đã mang lại 588.000 chỗ làm cho nước sở tại. Số lượng hợp đồng mới ký có giá trị từ 50 triệu USD trở lên là 363 hợp đồng, với giá trị tổng cộng đạt 75,13 tỉ USD, chiếm 78,2% tổng giá trị của các hợp đồng mới ký. Các hợp đồng mới ký chủ yếu tập trung vào các ngành như xây dựng nhà ở, giao thông vận tải, công nghiệp điện, hóa dầu...
* Xuất khẩu lao động: Trong 10 tháng đầu năm 2010, doanh thu trong xuất khẩu lao động của Trung Quốc đạt 6,97 tỉ USD; giá trị các hợp đồng mới ký đạt 6,9 tỉ USD, tăng 24,2% so với cùng kỳ năm trước, các loại lao động đã được cử ra nước ngoài làm việc là 316.000 người, bằng với mức của cùng kỳ năm trước. Tính đến cuối tháng 10/2010, số lao động đang làm việc tại nước ngoài là 831.000 người, tăng thêm 50.000 người so với cùng kỳ năm 2009.
* M&A: Cuối năm 2009 đến cuối năm 2010, hoạt động sáp nhập của các doanh nghiệp Trung Quốc tăng trưởng mạnh mẽ. Tổng số vụ sáp nhập ở nước ngoại đạt 143 vụ, đạt 34,2 tỉ USD, trung bình mỗi quý có 36 vụ, tăng 225% so với năm 2003. Trong đó 40% các vụ M&A thuộc các lĩnh vực năng lượng, khai khoáng và đồ dùng công nghệ cao. Đồng thời, tổng kim ngạch thu mua ở nước ngoài cũng tăng mạnh. Từ tháng 1-10/2010, đầu tư trực tiếp dưới hình thức mua lại của Trung Quốc đạt 12 tỉ USD, chiếm 29,6% tổng lượng đầu tư trong 10 tháng.
Trong tổng thể tình hình đầu tư ra nước ngoài của các doanh nghiệp Trung Quốc, tỷ trọng của hoạt động M&A ngày càng tăng và giữ vai trò chủ chốt trong hoạt động đầu tư ra nước ngoài. Các doanh nghiệp và Chính phủ Trung Quốc cũng đang rất quan tâm phát triển hướng đầu tư này.
Chú tâm vào khai khoáng, dầu khí và sản xuất ô tô
Theo báo cáo của Tập đoàn Mergermarket Group (MG), bất chấp kinh tế chưa hoàn toàn phục hồi, cuối năm 2009 làn sóng M&A của các doanh nghiệp Trung Quốc bắt đầu tăng và sang năm 2010 bùng phát với con số đáng kinh ngạc và có bốn đặc điểm nổi bật sau:
Thứ nhất, quy mô mua lại và sát nhập ngày càng mở rộng, số lượng các vụ mua bán này ngày càng tăng. Từ cuối 2009 đến nay, tổng kim ngạch giao dịch đạt 34,2 tỷ USD, tổng số vụ mua lại đạt 143 vụ.
Thứ hai, thị trường ngày càng mở rộng, chuyển hướng vào các nước có nền kinh tế mới nổi ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương và Mỹ La tinh. Các doanh nghiệp Trung Quốc hiện nay đã vươn ra phạm vi toàn cầu, có mặt trên 191 quốc gia trên thế giới. Theo điều tra của MG, trước đây 85% các vụ M&A chu yếu tập trung ở năm nước. Năm 2010 con số này giảm xuống còn 70%, 30% chuyển dịch sang các thị trường tại các nước có nền kinh tế mới nổi.
Thứ ba, lực lượng chủ yếu thực hiện chiến dịch mua lại, sáp nhập của Trung Quốc ở nước ngoài là các doanh nghiệp nhà nước. Trong kết cấu chủ thể đầu tư ra nước ngoài tồn tại vấn đề mất cân bằng nghiêm trọng dẫn đến sự mất cân bằng trong hoạt động M&A. Đến 97% các vụ M&A ở nước ngoài đều được thực hiện bởi các doanh nghiệp nhà nước.
Và thứ tư, lĩnh vực ngành nghề được các nhà đầu tư Trung Quốc chú tâm nhiều nhất là năng lượng, khoáng sản và ngành chế tạo máy móc. 10 tháng đầu năm 2010, tổng giao dịch mua lại sáp nhập tăng mạnh, chiếm 40% tổng số giao dịch mua lại.
* Lĩnh vực khai khoáng: Năm 2009 các doanh nghiệp Trung Quốc đã thực hiện 33 vụ M&A trị giá 9,2 tỉ USD, mức cao nhất trong lịch sử. Chỉ tính đến 6/2010, đã có 17 vụ M&A trong lĩnh vực này, chiếm 20% tổng số vụ từ 2005 đến nay, đạt 6,7 tỉ USD.
* Lĩnh vực dầu khí: Tuy số lượng giao dịch không nhiều nhưng là lĩnh vực có kim ngạch mua bán lớn nhất, tổng số giao dịch có trị giá trên 500 triệu USD chiếm 67% tổng giao dịch. Nhìn từ góc độ thị trường, 30% vụ mua bán trong lĩnh vực dầu khí là ở khu vực Bắc Mỹ và Thái Bình Dương.
* Sản xuất ô tô: Từ năm 2009, làn sóng M&A trong lĩnh vực sản xuất và chế tạo ô tô diễn ra mạnh mẽ. Từ đó đến nay đã có tới 11 vụ mua lại trị giá 2,5 tỉ USD. Tháng 3/2010, việc Tập đoàn Ô tô Cát Lợi Triết Giang dùng 1,8 tỉ USD mua lại hãng Volvo của Mỹ đã chứng tỏ sự trưởng thành của các doanh nghiệp Trung Quốc. Trong năm 2010, các doanh nghiệp Trung Quốc vẫn rất chú tâm vào việc mua lại các doanh nhiệp chế tạo và sản xuất ô tô tại thị trường Bắc Mỹ và châu Âu.
Đa dạng hơn lĩnh vực và chủ thể tham gia M&A
MG dự đoán nền kinh tế Trung Quốc sẽ tiếp tục tăng trưởng ổn định trong năm 2011 và thời gian tới, do vậy hoạt động đầu tư của các doanh nghiệp Trung Quốc tại hải ngoại sẽ ngày càng sôi động. Nhận định của MG cho rằng xu hướng đầu tư ra nước ngoài của các doanh nghiệp Trung Quốc sẽ có hai đặc điểm đáng chú ý.
Thứ nhất là sự đa dạng hóa lĩnh vực đầu tư. Cùng với nhu cầu mở rộng thị trường và tìm kiếm nguồn nguyên liệu, làn sóng M&A tập trung trong các lĩnh vực khai khoáng, dầu mỏ. Tuy nhiên, trong thời gian tới sẽ dần chuyển hướng sang các ngành nông nghiệp, công nghiệp chế tạo, dịch vụ tài chính và sản xuất ô tô. Các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc sẽ phát triển theo hướng đa dạng hóa, tăng các vụ thu mua các doanh nghiệp ở thị trường nước ngoài trên lĩnh vực chế tạo tiên tiến và kỹ thuật trọng điểm; bên cạnh đó là lĩnh vực dịch vụ và mở rộng các kênh tiêu thụ.
Và thứ hai là đa dạng hóa các chủ thể tham gia: Do tiềm lực kinh tế lớn cùng sự hỗ trợ của chính phủ, các doanh nghiệp nhà nước đang chiếm ưu thế tuyệt đối trong kênh đầu tư này, nhưng xu hướng ngày càng có nhiều hơn các doanh nghiệp của mọi loại hình ở Trung Quốc sẽ tham gia vào lĩnh vực đầu tư nước ngoài ngày càng rõ nét.
Xu hướng phát triển ở một số ngành trọng điểm:
- Khoáng sản: Nhân tố chủ yếu để các doanh nghiệp Trung Quốc tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động mua lại các doanh nghiệp khai khoáng ở nước ngoài do nền kinh tế Trung Quốc cần một sự đảm bảo của các yếu tố đầu vào cho sản xuất, đặc biệt là nguyên liệu thô. Báo cáo của MG đã nhận định rằng, Trung Quốc sẽ tiếp tục “tiến quân và Trung Quốc hóa” lĩnh vực khai khoáng tại thị trường châu Phi và Mỹ La Tinh, đồng thời tiếp tục quan tâm đến những thị trường đã có nền tảng như Úc và Canada.
- Dầu khí: Gần đây, giá dầu trên thế giới tăng cao, dao động từ 60-80 USD/thùng. Với dự đoán nền kinh tế thế giới sẽ phục hồi, giá dầu có xu hướng tăng hơn nữa, nên số lượng các vụ mua lại của các doanh nghiệp Trung Quốc ở nước ngoài trong lĩnh vực này sẽ tiếp tục tăng. Mặc dù chỉ có 30% các vụ mua trong lĩnh vực dầu khí chủ yếu tập trung ở Bắc Mỹ và Thái Bình Dương, nhưng theo nhận định của MG, các doanh nghiệp Trung Quốc sẽ tập trung vào ngành dầu khí ở thị trường châu Phi, Trung Đông và Nam Mỹ. Đồng thời, trong thời gian tới, ngoài bốn doanh nghiệp dầu khí lớn của Trung Quốc, các doanh nghiệp tư nhân mạnh cũng bắt đầu tham gia vào các lĩnh vực này.
- Sản xuất ô tô: Trong năm 2010, hàng loạt vụ mua bán giữa các doanh nghiệp Trung Quốc và nước ngoài được tiến hành thuận lợi. Các doanh nghiệp Trung Quốc không chỉ thu hút được kỹ thuật tiên tiến mà còn mở rộng được thị trường. Theo dự đoán của các chuyên gia, dù còn nhiều khó khăn nhưng do cạnh tranh ngày càng lớn, xu hướng này sẽ tiếp tục phát triển và có thể sẽ đạt được mức kỷ lục về M&A của các nhà đầu tư Trung Quốc trong lĩnh vực này.
Trích nguồn: ĐTNN
