Các nước đang phát triển

EIU dự báo tăng trưởng GDP của Mỹ năm 2012 giảm xuống còn 1,3%. Dự báo trước của EIU là 2%, điều này phản ánh tình trạng kinh tế không tốt của khu vực đồng euro. Kinh tế Mỹ đã giảm đột ngột 12 tháng qua. Trong khi Mỹ vẫn đang phải chống lại tình trạng suy thoái – qua điều tra về sức mua, chi tiêu vốn, tạo việc làm và bán lẻ, đã cho thấy lòng tin của doanh nghiệp và người tiêu dùng đã giảm sút. Các thị trường vốn giảm giá. Sự hạ thấp dự báo tăng trưởng kinh tế Mỹ cũng phản ánh trong một chừng mực nào đó sự thay đổi trong đánh giá của EIU đến thành công của Tổng thống Barack Obama trong việc thực thi các biện pháp kích thích kinh tế đã được thông báo tháng 9, mà đảng cộng hòa chống lại.

Trong khi đó Nhật bản vẫn đang cố gắng khôi phục lại kinh tế từ động đất và sóng thần ở bờ biển đông bắc vào tháng 3. Tình trạng thiếu năng lượng và sự đổ vỡ chuỗi cung ứng là các vấn đề chính của Nhật bản. Hiện nay viễn cảnh kinh tế là phức tạp vì sự thật là các thị trường bên ngoài đã chùn bước. Các nhà xuất khẩu Nhật cũng đang phải đấu tranh với đồng yên mạnh, đang làm tổn thương sức cạnh tranh của họ. Bên cạnh điều này, EIU mong đợi sự tái cấu trúc dựa trên khôi phục kinh tế để góp phần vào nửa cuối năm nay và tiếp tục năm 2012, khi GDP thực sẽ tăng 2,3%.

Đối với châu Âu, khủng hoảng nợ không giới hạn ở khu vực đồng euro đã che đi tất cả các vấn đề khác. Sự lan truyền khủng hoảng nợ đe dọa sự sống sót của các đồng tiền riêng khác, và sự bất đồng giữa 17 thành viên khu vực đồng euro về hành động tốt nhất đã và đang làm xói mòn lòng tin. Sức ép thị trường đã thúc ép các nước thực thi các phương pháp khắc khổ gây đau đớn, làm tổn thương viễn cảnh tăng trưởng và quay trở lại điều chỉnh chính sách tài khóa là rất khó khăn. Năm 2012, EIU đã hạ bớt dự báo tăng trưởng GDP thực đối với toàn bộ vùng euro zone. EIU dự báo tăng trưởng giảm 0,3% so với dự báo tăng trưởng tích cực trước kia là 0,8% . Với giả thiết rằng khủng hoảng được chặn lại, tăng trưởng sẽ hồi phục lại vào năm 2013, nhưng khôi phục sẽ là  yếu.   

Các thị trường đang nổi

Tăng trưởng kinh tế đang mất đà ở hấu hết các thì trường đang nổi khi hoạt động kinh tế ở các nước phương tây chậm lại. Xét theo vùng, châu  Á nhìn chung vẫn còn ở hình thái tốt. Các số liệu gần đây cho thấy tăng trưởng kinh tế chậm lại là một phần do chính sách chống lạm phát, nhưng sự ảnh hưởng của sóng thần ở Nhật bản càng làm ảnh hưởng đến sự tăng trưởng kém toàn cầu. Không giống như phương tây, hầu hết các nước châu Á có thể đối phó lại nền kinh tế yếu kém bằng cách  kích thích tiền tệ và tài chính hơn nữa. Tăng trưởng GDP Trung Quốc sẽ chậm lại nhưng vẫn gây ấn tượng với con số dự kiến 8,2% năm 2012,  với giả thiết rằng các nhà chức trách ngăn chặn được lạm phát đang tăng liên tục.

Các nước Mỹ la tinh có được sự hồi phục mạnh mẽ vào năm 2010, nhưng tăng trưởng năm 2011 sẽ chậm lại ở mức 3,7%  vì những nỗ lực để tránh lạm phát cao. Tăng trưởng sẽ giảm nhẹ những năm tiếp theo, ở mức khoảng 3,5% mặc dù một vài nước có thể làm nhẹ đi ảnh hưởng của bên ngoài bằng mức độ nới lỏng chính sách. Kinh tế sẽ hồi phục năm 2013-2016, do sự tăng trong tiêu dùng nội địa, các chính sách kinh tế vĩ mô và nhu cầu hàng hóa của châu Á. Tuy nhiên, giá cả hàng hóa cao sẽ tiếp tục làm tăng trưởng với 2 tốc độ: các nước Mỹ la tinh truyền thống, và các nền kinh tế nam Mỹ tốt hơn bất cứ khu vực nào.

Sự khôi phục kinh tế ở đông Âu chậm lại. Mặc dù sản lượng xuất khẩu và công nghiệp là vẫn tăng trưởng, các đồng tiền trong vùng và thị trường vốn đã giảm mạnh. Điều lo ngại là ảnh hưởng xấu từ khủng hoảng nợ của vùng euro zone, nơi là thị trường xuất khẩu chính của đông Âu, tiếp tục hiện ra to lớn. Tăng trưởng vùng dự kiến là 3,3% vào năm 2012. Viễn cảnh tăng trưởng ở Nga sẽ tiếp tục phụ thuộc vào giá cả hàng hóa thế giới.

Sự thay đổi chính trị và sự lo âu của dân chúng đã hủy hoại tăng trưởng kinh tế ở các nước trung đông và Bắc Phi. Tuy nhiên, khu vực này có thể sẽ khôi phục lại vào năm tới. Dù cho triển vọng không sáng sủa của các nước đang phát triển và giá dầu toàn cầu  đi xuống, tăng trưởng khu vực này nhanh hơn là do khối lượng đầu tư công ở Saudi Arabia,  tăng trưởng mạnh ở I rắc và giả thiết rằng tình trạng lộn xộn giảm đi – và có sự khôi phục kinh tế ở các nước bị ảnh hưởng bởi mùa xuân A rập. Ở các nơi khác, tăng trưởng kinh tế ở Sub-Saharan Africa sẽ khoảng 5% năm 2012. Sự thúc ép cải cách cơ cấu  kinh tế vẫn còn nghiêm trọng, nhưng các nền kinh tế khu vực này sẽ tốt hơn do giá hàng hóa cao, các dòng vào từ bên ngoài tăng, cải cách chi tiêu tài khóa và kinh tế thường xuyên.

Tỷ giá hối đoái

Sự suy sụp trong kinh tế toàn cầu dễ nhận thấy đã ảnh hưởng đến tỷ giá hối đoái toàn cầu. Sức chịu đựng rủi ro đang hình thành, sự thay đổi trong thương mại từ đồng USD sang đồng yên Nhật. Trên thực tế là sự thay đổi tỷ giá giữa đồng đôla Mỹ/euro là một trường hợp. Trong tháng 9 đồng đôla đã tăng rất nhanh, đến mức 1,32USD/1Euro, khi khủng hoảng khu vực đồng euro đang ở mức nghiêm trọng. Rồi nó rơi xuống 1,38USD/1euro vào giữa tháng 10 khi các quan chức cho ra chính sách bảo đảm mạnh mẽ tái cấp vốn cho các ngân hàng châu Âu. Hiện nay, ngân hàng trung ương châu Âu dường như xem xét đẩy lãi suất lên gần đây; điều này ám chỉ vị trí đồng euro đang tình trạng yếu. EIU hy vọng đồng đôla mạnh lên đến mức trung bình 1,33USD/1 euro năm 2012. Nhưng nó sẽ yếu, so với mức trung bình đồng yên là 77 yên/ 1USD.

Hàng hóa

Giá của hầu hết các hàng hóa, đặc biệt nguyên liệu thô đã giảm tháng trước trong tình hình rối loạn thị trường tài chính toàn cầu. Giá cả đã ổn định giữa tháng 10, nhưng chúng vẫn là mối lo ngại cho các nhà đầu tư về tăng trưởng toàn cầu và khủng hoảng nợ ở vùng euro zone. Tính về trung bình, giá hàng hóa sẽ giảm đi vào năm 2012 khi tăng trưởng tiêu dùng chậm lại và nguồn cung tăng lên. Tuy nhiên, lãi suất toàn cầu giảm và sự mất lòng tin vào giá trị tín dụng sẽ trợ giúp cho hàng hóa như là một loại tài sản, làm chỗ dựa cho giá.

Giá dầu sẽ vẫn không ổn định trong các quí tới, phản ánh sự không chắc chắn ở cả phía cung và cầu. Hiện nay, EIU hy vọng sự trở lại của thị trường, xây dựng lại vốn và một cái gì đó mạnh hơn đô la Mỹ sẽ  gây sức ép lên giá dầu giảm xuống năm tới, kết quả giá dầu trung bình hàng năm là 90USD/barel dầu thô Barel. Sau đó, viễn cảnh kinh tế đã được cải thiện sẽ khôi phục giá dầu vào năm 2013, với sự tăng thêm từng bước một trong một vài năm tới khi tăng trưởng tiêu dùng tăng nhanh hơn. Tuy nhiên, đến tận năm 2016 giá của dầu thô Brent sẽ quay lại mức trung bình năm nay là khoảng 110USD/b.

a PPP = purchasing power parity

Trích nguồn: Economist Intelligence Unit (EIU)

Tác giả: NCV. Trần Thị Kim Dung (Biên dịch)