Báo Le Monde của Pháp nhận định khủng hoảng là một cơn ác mộng đối với các ngân hàng trung ương, và thời kỳ hậu khủng hoảng là “những chuỗi ngày đầy đau khổ”.
Hồi đầu tháng 10, nhà kinh tế Nouriel Roubini kết luận: "dù các ngân hàng trung ương có hành động hay không, thì họ vẫn có khả năng mắc phải sai lầm".
Các cơ quan tiền tệ như Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), Cục dự trữ Liên bang Mỹ (FED) hay Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) đang cần phải thu hồi lại lượng tiền mặt khổng lồ mà họ đã tung ra thị trường. Nếu họ không hành động hoặc hành động không kịp thời, một đợt bong bóng khác có nguy cơ bùng nổ. Ngược lại nếu họ hành động quá nhanh và quá mạnh, sự phục hồi vẫn còn rất mong manh có thể sẽ bị chặn đứng và tồi tệ hơn, các nhà đầu tư sẽ bị ảnh hưởng.
Trong khi thế giới lo sợ hệ thống tài chính đổ vỡ, thì các cơ quan tiền tệ lại tăng mạnh những chính sách không tương thích. Điều này còn tồi tệ hơn cả cơn bão khủng hoảng. Các ngân hàng đã đi xa đến mức mua lại cả những khoản nợ xấu, đã làm cho một số ngân hàng phải đóng cửa. Theo phân tích của nhà kinh tế J. Attali, nếu làm như vậy, "FED đã trở thành một quỹ bảo đảm khổng lồ (hay còn gọi là quỹ đầu cơ). FED đã đi quá xa hay họ cần phải hành động táo bạo như thế để tránh những rối loạn cho thị trường".
Tuy nhiên, một vài ngân hàng trung ương vẫn chưa hoàn toàn thoát khỏi khủng khoảng, trong đó có ECB. Ngân hàng Golman Sach cũng đã bắt đầu dừng một vài chính sách chống khủng hoảng, duy trì mức lãi suất cố định 1%/năm đối với các khoản vay dành cho các ngân hàng, với kỳ hạn một năm, sáu tháng hay ba tháng.
Thị trường rất sợ những dấu hiệu cho thấy tỷ lệ này sẽ tăng, bởi một khi lãi suất tăng thì sự phục hồi kinh tế sẽ gặp nhiều trở ngại. Chủ tịch ECB Jean- Claude Trichet đã giải thích rất rõ rằng sẽ không có chuyện đó. Mức tăng trưởng ổn định của khu vực sử dụng đồng euro ước tính vào khoảng 0,8% trong năm 2010, nhưng theo ông Trichet đây là mức không chắc chắn.
Những biện pháp đặc biệt đã được thực thi để giúp các ngân hàng thương mại “khát” tiền mặt có thể đến vay tại ECB, một kho dự trữ tiền mặt khổng lồ. Các ngân hàng thương mại đã tận dụng triệt để cơ hội này, nếu không muốn nói là tận dụng hơi thái quá. Rene Defossez, phụ trách chiến lược lãi suất tại ngân hàng Natixis, nói: “Các ngân hàng được nhồi nhét quá nhiều tiền mặt. Tóm lại, đã đến lúc những việc như thế phải dừng lại, nhưng vấn đề là liệu có dừng nổi không, khi các khoản vay vẫn không ngừng tăng lên”.
Tuy nhiên, ông Trichet đã khẳng định, điều đó sẽ chưa thể xảy ra, vì vẫn chưa chắc chắn tăng trưởng kinh tế của khu vực sử dụng đồng euro sẽ đạt 0,8% trong năm 2010. Sau khẳng định này, thị trường chứng khoán vẫn vững vàng và đồng euro không mất giá, dao động quanh mức 1 euro/1,5 USD. Chuyên gia kinh tế Laurence Boone tại ngân hàng Barclay cho rằng ECB đã có một chiến lược tương đối khôn ngoan.
Đối với FED, nhiệm vụ còn có vẻ nặng nề hơn và những lời chỉ trích cũng đã xuất hiện. Trong một cuộc điều trần trước Quốc hội của Chủ tịch FED Ben Bernanke, các nghị sĩ cho răng FED đã thực hiện công việc này một cách thất bại vì phải làm một việc tồi tệ.
FED đã đi quá xa hay họ cần phải hành động táo bạo như thế để tránh những rối loạn cho thị trường? Cần thừa nhận rằng, cơ quan này đã không còn sự lựa chọn nào khác trong lúc cần phải làm bất cứ điều gì có thể như nhiều ngân hàng trung ương khác.
Theo tiết lộ vào cuối tháng 10 vừa qua của David Blanchflower, thành viên cũ của BOE, vào tháng 10/2008, Thống đốc BOE Mervyn King đã từng cung cấp khoảng 61,6 tỷ bảng Anh (68,4 tỷ euro) cho Royal Bank of Scotland và HBOS để giải cứu hai ngân hàng này. Tất cả những hành động này đều được tiến hành bí mật mà theo chiến lược gia Nordine Naam tại Natixis thì “làm thế chẳng đẹp chút nào”.
Hiện thời, ông Bernanke, với nhiệm kỳ có thể được gia hạn đến cuối tháng 2 tới, đã thừa nhận một số sai lầm của mình. Tuy nhiên, ông vẫn bị chất vấn về những phương thức để mọi thứ đi vào trật tự. Việc FED thu hồi tất cả lượng tiền mặt dư thừa trên thị trường mà không làm tổn hại đến nền kinh tế được ví như cho kem đánh răng trở lại tuýp. Trái lại với ECB, cho đến nay, FED vẫn không thông báo những thay đổi trong chính sách của mình.
Việc thoát khỏi suy thoái và những cải thiện đáng kể trên thị trường lao động (trong tháng 10, tỷ lệ cắt giảm lao động đã gần chạm đến điểm chết, tỷ lệ thất nghiệp lên đến 10%) có thể sẽ giúp Mỹ vượt qua trở ngại.
Trích nguồn: Theo: Công Thương
