Thời gian gần đây, lạm phát và lãi suất luôn là đề tài nóng, thu hút sự quan tâm của đại bộ phận người dân, doanh nghiệp. Song cách nào kiềm chế lạm phát, cách nào hạ lãi suất? Để có thể hiểu rõ hơn về vấn đề này, phóng viên đã có cuộc trao đổi với TS. Cao Sỹ Kiêm - nguyên Thống đốc NHNN và TS. Trần Đình Thiên - Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách tiền tệ Quốc gia.
Thưa TS. Trần Đình Thiên, quan điểm của ông như thế nào về vấn đề lạm phát hiện nay?
Chúng ta đang lo "sống" qua cái ngắn hạn hiện nay liệu có "sống" tiếp được cái ngắn hạn tới không? Vì cứ đầu năm là lại chống lạm phát, giữa năm nó lại hạ, rồi cứ cuối năm nó lại quay lại. Trong khi đó, điều doanh nghiệp cần nhất hiện nay là môi trường ổn định.
Sở dĩ như vậy một phần là do chúng ta quá "thiên vị" tăng trưởng. Nhìn lại năm 2010, đầu năm Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế, kiềm chế lạm phát và có cả mục tiêu tái cấu trúc nền kinh tế nữa. Chính sách tiền tệ, tài khóa được thắt khá chặt. Thế nhưng, đến giữa năm, khi lạm phát có dấu hiệu hạ nhiệt, chúng ta lập tức lại nới lỏng để thúc đẩy tăng trưởng. Và hệ quả là, lạm phát lại bùng lên vào dịp cuối năm.
Năm 2011 này, Chính phủ tiếp tục đặt mục tiêu là ổn định kinh tế vĩ mô và kiềm chế lạm phát. Nhưng quan điểm của tôi là luôn đặt mục tiêu ổn định vĩ mô. Vì sao? Vì ổn định được thì mới tạo được niềm tin, tạo được niềm tin thì mới kích thích đầu tư, kích thích doanh nghiệp sản xuất kinh doanh và từ đó tăng trưởng kinh tế. Chứ nếu đặt mục tiêu tăng trưởng lên hàng đầu mà không ổn định được vĩ mô thì hệ quả của nó là khó lường.
Nhiều ý kiến cho rằng, lạm phát tại Việt Nam cao một phần cũng do những yếu kém nội tại của nền kinh tế. Có đúng vậy không, thưa ông? Và để kiềm chế lạm phát, cần phải làm gì?
Đúng là như vậy. Việt Nam có bệnh "kinh niên" là thâm hụt ngân sách, thâm hụt thương mại, đầu tư lớn song dàn trải, hiệu quả thấp... từ đó nó phát sinh ra nhiều bệnh khác, đặc biệt là lạm phát. Đơn cử, như năm 2010, đầu tư tăng 17,1% so với năm 2009, bằng 41,9% GDP; đầu tư từ ngân sách nhà nước bằng 110,4% kế hoạch. Và khi đầu tư chưa hiệu quả thì lạm phát bùng trở lại không có gì là bất ngờ cả.
Bởi vậy, muốn chống lạm phát thì phải bơm ít tiền thôi, hút tiền về. Điều này cần phải có sự phối hợp cả ở chính sách tiền tệ lẫn tài khóa. Thế nhưng, hiện ngân sách thì vẫn tiêu tiền, trong khi chính sách tiền tệ thì gồng lên để rút tiền về. Quý I/2011, đầu tư từ ngân sách nhà nước tăng 19,6% so với cùng kỳ 2010, cho nên việc cắt giảm đầu tư gần như là không có, dù kêu gọi từ đầu năm.
Thưa TS. Cao Sỹ Kiêm, ông đánh giá thế nào về việc điều hành, phối hợp giữa các chính sách để kiềm chế lạm phát hiện nay?
TS. Cao Sỹ Kiêm: Năm nay, để kiềm chế lạm phát, ổn định vĩ mô, Chính phủ chủ trương điều hành chính sách tiền tệ "chặt chẽ" và "thận trọng". Nhìn chung chính sách tiền tệ thực hiện nghiêm túc chủ trương của Chính phủ. Tỷ giá USD/VND đã tương đối ổn định, thị trường ngoại tệ tự do bị siết lại, hoạt động kinh doanh vàng đã quản lý chặt hơn, tín dụng một số mảng nhạy cảm đã co lại. Nhưng chính sách tài khóa, chính sách xuất nhập khẩu, chính sách đầu tư chưa tốt, làm chưa đủ tầm.
Để ổn định vĩ mô, kiềm chế lạm phát cần phải phối hợp đồng bộ nhiều chính sách, chứ cứ dùng mãi "bài ca" tiền tệ mà các chính sách khác phối hợp không tốt thì cũng khó có thể thành công.
Đâu là thách thức mà doanh nghiệp phải đối mặt thời điểm này, thưa ông?
TS. Cao Sỹ Kiêm: Hiện, thách thức cụ thể với các doanh nghiệp, đặc biệt là khối doanh nghiệp nhỏ và vừa là việc tiếp cận vốn khó khăn và lãi suất quá cao, bên cạnh chi phí nhiều loại nguyên vật liệu cũng tăng cao. Tuy nhiên, vấn đề cao hơn nhiều, bao trùm hơn là môi trường kinh doanh thiếu ổn định. Thế nhưng, khi lạm phát chưa giải quyết được thì chưa nói được gì về ổn định vĩ mô.
Một vấn đề nữa hiện nay là việc lãi suất tăng cao có thể khiến nguồn vốn phân bổ không đồng đều. Bởi với mức lãi suất cao như hiện nay, các doanh nghịêp sản xuất kinh doanh khó có thể chịu nổi, may ra chỉ có lĩnh vực bất động sản, chứng khoán...
Theo ông, phải làm thế nào để hạ lãi suất? Nhiều ý kiến cho rằng, NHNN nên bỏ trần lãi suất huy động, khi đó dòng vốn chảy vào mạnh hơn sẽ tạo điều kiện cho các ngân hàng hạ lãi suất cho vay?
TS. Cao Sỹ Kiêm: Cơ sở của lãi suất là lạm phát. Lãi suất chưa giảm được vì lạm phát tăng cao. Mặc dù vậy, theo tôi, thay vì chờ đợi lạm phát được kiềm chế để giảm lãi suất, ngay từ lúc này, các ngân hàng nên tăng cường tiết giảm chi phí, tăng thu từ dịch vụ để bù cho thu tín dụng, qua đó chia sẻ khó khăn với các doanh nghiệp.
Về trần lãi suất huy động 14%/năm, việc NHNN đưa ra cơ chế này trần này là nhằm ngăn chặn cuộc đua tăng lãi suất thời điểm đó. Tuy nhiên, lạm phát liên tục tăng cao khiến mức trần này đã không còn thực dương.
Quan điểm của tôi không có trần lãi suất là tốt nhất. Để cho thị trường điều tiết. Nhưng nay do những thời điểm thị trường bất lợi thì có thể áp trần, nhưng cần phải hết sức linh hoạt, bám sát diễn biến thị trường.
Vậy còn ông Thiên, quan điểm của ông về vấn đề này thế nào?
TS. Trần Đình Thiên: Cần tiếp tục thắt chặt tiền tệ để kiềm chế lạm phát. Nếu nới lỏng ngay thì cung tiền lên, lạm phát sẽ lại bùng phát trở lại thì còn nguy hiểm hơn. Lúc đó chính các doanh nghiệp sẽ phải trả giá. Tôi cho rằng trong vấn đề lãi suất là phải quyết liệt. Nếu lạm phát giảm thì cũng phải chờ một độ trễ chứ không nên giảm lãi suất ngay. Bởi vì sao? Lạm phát bất thường thì phải dùng biện pháp không bình thường. Phải mạnh tay níu nó xuống.
Nếu mạnh tay thì lạm phát trong ngắn hạn sẽ chuyển biến rất nhanh, và khi đó sẽ từng bước để có cơ chế lãi suất thấp hơn. Chúng ta không nên thấy giảm là nới lỏng ngay, thấy tăng là thắt lại. Không nên cứ đuổi theo lạm phát mà chính sách phải đồng bộ, nhất quán rồi nó cứ trở lại như vậy, mệt mỏi lắm, mà phải chặn nhanh, ngăn nhanh.
Cảm ơn các chuyên gia!
Trích nguồn: TBNH
Tác giả: Đức Duy
