Việc được phép thành lập doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài trong lĩnh vực bán lẻ đã tạo ra làn sóng nhượng quyền bán lẻ. Tuy nhiên đến nay, thị trường chưa tiếp nhận thêm doanh nghiệp nội mới nào, ngoài những doanh nghiệp đi tiên phong như Trung Nguyên, Phở 24, Fashion T&T.
Làn sóng ngoại
Sau mốc mở cửa chính thức vào tháng 1/2009, dù không có nhiều đại gia bán lẻ nước ngoài đổ bộ vào do khủng hoảng kinh tế, nhưng các nhà phân phối nước ngoài như Big C, Lotte Mart vẫn dễ dàng bành trướng sự hiện diện của mình bằng con đường nhượng quyền thương mại. Theo ông Phạm Đình Thưởng, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Công Thương), thị trường bán lẻ Việt Nam đã bắt đầu nhen nhóm sự cạnh tranh giữa doanh nghiệp trong nước và nước ngoài ngay từ khi gia nhập WTO. Không phủ nhận một thực tế là nhiều doanh nghiệp trong nước, nhất là các doanh nghiệp lớn đã chủ động liên kết nhằm giữ thị phần và có sự chuẩn bị cạnh tranh nhất định. Nhưng nếu so sánh với doanh nghiệp nước ngoài, sự thúc đẩy giành thị trường của họ lớn hơn, minh chứng là con số đăng ký nhượng quyền theo thống kê từ Bộ Công Thương của doanh nghiệp nước ngoài lớn hơn nhiều (39 vụ) so với doanh nghiệp trong nước (chưa đầy 20 vụ).
Với doanh nghiệp nước ngoài, do hạn chế là hiện diện thương mại dưới hình thức chi nhánh phải từ mốc năm 2010 và việc mở điểm bán hàng thứ hai vướng phải quy chế thẩm định nhu cầu kinh tế (ENT) thì nhượng quyền là cách đi nhanh nhất. Thay vì trước đây doanh nghiệp nước ngoài phải nhượng quyền cho một doanh nghiệp Việt Nam (nhượng quyền master - doanh nghiệp này sẽ nhượng quyền lại cho các doanh nghiệp khác) thì hiện nay họ đã có thể trực tiếp thành lập doanh nghiệp 100% vốn và kiểm soát dễ hơn việc nhượng quyền. Tốc độ phát triển hệ thống nhượng quyền vì thế sẽ nhanh hơn. Doanh nghiệp ngoại thâm nhập vào thị trường bán lẻ qua hình thức này chắc chắn sẽ tăng.
Chưa kể, các doanh nghiệp nước ngoài liên tục đấu tranh gây sức ép mở rộng thị trường bán lẻ. Đơn cử như mặt hàng gạo, quy định hiện nay doanh nghiệp nước ngoài chưa được phân phối song họ lập luận rằng các cửa hàng, trung tâm của họ phải đa dạng hóa các mặt hàng, trong đó có gạo.
Doanh nghiệp nội ít mặn mà
Phát triển nhượng quyền về bản chất là mối quan hệ tương tác hai bên: từ phía doanh nghiệp nhượng quyền có thể thúc đẩy để thương hiệu được biết đến rộng rãi, song từ phía người nhận quyền thường rất nhanh nhạy, nếu có mặt bằng tốt họ sẽ tự tìm cách liên hệ. Theo ông Thưởng, chưa nhiều doanh nghiệp trong nước quan tâm tới nhượng quyền do chưa nhận ra tầm quan trọng của phương thức kinh doanh này. Ngược lại, cũng nhiều doanh nghiệp vội vàng triển khai mà chưa có sự trải nghiệm dẫn tới thất bại. Ông Thưởng cho rằng, quan trọng nhất của thực hiện nhượng quyền là phải có sự trải nghiệm của hệ thống cửa hàng. Bài học minh chứng là chuỗi cửa hàng G7 Mart phát triển khá ồ ạt trước đây, dù đầu tư rất lớn tới hơn 40 triệu USD nhưng vẫn thất bại do không có sự chuẩn bị.
Là một doanh nghiệp tiên phong thực hiện nhượng quyền với tham vọng trở thành chuỗi thức ăn nhanh Việt Nam số một thế giới, Phở 24 đã có mặt trên 10 nước. Kế hoạch của thương hiệu Phở này là thâm nhập vào những thị trường lớn nhất và xa nhất. Ông Lý Quí Trung, chủ chuỗi cửa hàng Phở 24, Giám đốc Nam An Group cho rằng, số lượng doanh nghiệp trong nước thực hiện nhượng quyền chưa nhiều một phần do doanh nghiệp nội đa phần còn đang loay hoay với quản trị chuỗi, chừng nào bước qua được quản trị chuỗi thì mới tới được công nghệ nhượng quyền.
Nhượng quyền là lựa chọn hợp lý cho nhiều doanh nghiệp nội thiếu vốn, ít kinh nghiệm, khó đầu tư trực tiếp. Khi các thương hiệu nước ngoài sử dụng phương thức này để thâm nhập sâu vào Việt Nam, vấn đề của doanh nghiệp nội là có bắt kịp làn sóng nhượng quyền để mở rộng thị phần trong cuộc cạnh tranh bán lẻ sắp tới.
Trích nguồn: Theo: VOV
