Những năm qua, nhiều Tập đoàn kinh tế (TĐKT), Tổng công ty nhà nước có nhiều đóng góp vào sự phát triển và giữ ổn định kinh tế vĩ mô, giải quyết các vấn đề an sinh xã hội. Nhiều TĐKT, Tổng công ty nhà nước đã bảo toàn và phát triển vốn, sản xuất kinh doanh có hiệu quả, cơ bản thực hiện tốt các nhiệm vụ được Nhà nước giao. Tuy nhiên, trên thực tế có nhiều hạn chế, vướng mắc trong các chính sách, pháp luật đã ban hành, những yếu kém trong tổ chức quản lý, sử dụng vốn và tài sản của các TĐKT, Tổng công ty. Một số lượng không nhỏ, TĐKT, tổng công ty sản xuất, kinh doanh đạt hiệu quả thấp, chưa phát huy tốt vai trò chủ lực trong nền kinh tế, chưa tương xứng với những lợi thế và sự đầu tư của Nhà nước. Vì vậy, Nghị quyết Đại hội X của Đảng nêu lên vai trò quản lý Nhà nước trong việc tiếp tục sắp xếp, đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp nhà nước. Các TĐKT, tổng công ty, doanh nghiệp nhà nước tiếp tục đẩy mạnh cổ phần hoá, tái cơ cấu, kiểm soát chặt chẽ chi phí sản xuất, đổi mới quản trị doanh nghiệp để nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, bảo đảm giá sản phẩm hàng hoá, dịch vụ ở mức hợp lý; tập trung vốn cho ngành nghề sản xuất kinh doanh chính. Đây cũng là một trong những đề tài quan trọng được đưa ra thảo luận tại các buổi hội thảo như “Tái cơ cấu và đổi mới thể chế quản lý doanh nghiệp nhà nước hướng tới mô hình phát triển theo chiều sâu” do Viện Quản lý kinh tế TW – Bộ Kế hoạch & Đầu tư được tổ chức cuối năm 2010; “Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội thời kỳ 2011 -2020” do Viện Chiến lược và Phát triển – Bộ Kế hoạch & Đầu tư tổ chức ngày 07 tháng 04 năm 2011… vv  đã đưa ra một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với các TĐKT và Tổng Công ty.

Thứ nhất, Nhà nước và các cơ quan Nhà nước cần nhìn nhận lại và đánh giá nghiêm túc con đường và cách thức hình thành các TĐKT ở Việt Nam để rút ra bài học và có sự điều chỉnh cũng như quyết sách hợp lý.

Thứ hai, cần hạn chế các tham vọng phát triển TĐKT nhờ chính sách bảo hộ của Nhà nước và bằng vốn vay, vốn huy động với sự bảo lãnh của Nhà nước.

Thứ ba, tăng cường tái cấu trúc tập đoàn dưới nhiều hình thức khác nhau. Thực hiện Cổ phần hóa các Tập đoàn kinh tế và thúc đẩy việc niêm yết trên thị trường chứng khoán.

Thứ tư, hình thành và phát triển mạnh mẽ các TĐKT  tư nhân.

Thứ năm, để lành mạnh hóa tài chính của TĐKT, cần có qui định pháp lý về nghĩa vụ và quyền của đại diện chủ sở hữu trong việc huy động, tổ chức và sử dụng nguồn lực cho hoạt động sản xuất kinh doanh.

Thứ sáu, xây dựng duy trì hệ thống kiểm soát nội bộ trong các TĐKT.

Thứ bảy, cần xây dựng các tiêu chí bắt buộc đối với các TĐKT như tỷ suất lợi nhuận trên đồng vốn cần phải đạt, tốc độ tăng NSLD, tăng XK….

Việc nghiên cứu đổi mới mô hình quản lý nhà nước đối với các TĐKT và Tổng công ty là một vấn đề khó khăn và phức tạp. Cho đến nay, chúng ta chưa công bố đề án thí điểm nào về các tiêu chí TĐKT, Tổng Công ty được quản lý như thế nào, nhân sự được lựa chọn theo tiêu chí gì, Nhà nước điều tiết vấn đề độc quyền, vị thế thống lĩnh thị trường của các TĐKT ra sao. Trên thực tế, Quốc hội đã ban hành Luật Doanh nghiệp, nhưng chưa qui định đầy đủ về TĐKT, Tổng Công ty. Quản lý Nhà nước đối với các TĐKT, Tổng Công ty nói riêng với khu vực Doanh nghiệp Nhà nước nói chung vẫn còn nhiều thách thức lớn. Để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với các TĐKT và Tổng Công ty đòi hỏi phải có sự chủ động đổi mới đồng bộ và có hệ thống của các cấp và các ngành.
 

Trích nguồn: Viện Quản lý kinh tế TW & Viện Chiến lược phát triển

Tác giả: An Giang (Tổng hợp)