Con số nhập siêu có thể không chỉ là 11,5 tỷ USD như dự báo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, mà có thể lên tới 12-13 tỷ USD trong năm nay, chiếm một tỷ lệ khá lớn so với kim ngạch xuất khẩu vẫn đang trong xu hướng giảm.
6,8 tấn vàng đã được nhập về Việt Nam, cộng thêm xu hướng tăng nhập khẩu nguyên nhiên vật liệu, hàng tiêu dùng... những tháng cuối năm là lý do khiến không ít chuyên gia kinh tế tỏ ra lo ngại về mức nhập siêu trong năm nay.
Con số sẽ không chỉ là 11,5 tỷ USD như dự báo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, mà có thể lên tới 12-13 tỷ USD, chiếm một tỷ lệ khá lớn so với kim ngạch xuất khẩu vẫn đang trong xu hướng giảm.
Trong bối cảnh thị trường ngoại tệ vẫn đang căng thẳng, nhập siêu gia tăng sẽ càng gây sức ép lên đồng Việt Nam. Có lẽ chính vì vậy mà Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã yêu cầu Bộ Công thương căn cứ yêu cầu chất lượng hàng hoá, yêu cầu bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm xây dựng, ban hành ngay các quy định cần thiết (hàng rào kỹ thuật), kết hợp với các biện pháp về thuế để tăng cường quản lý, hạn chế nhập khẩu các mặt hàng không thiết yếu, góp phần giảm mạnh nhập siêu.
Trao đổi với phóng viên về vấn đề trên, ông Nguyễn Văn Nam, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu thương mại (Bộ Công thương) khẳng định, đây là biện pháp cần thiết, mà trên thực tế, nhiều nước trên thế giới đã thực hiện để bảo vệ sản xuất trong nước, tuy nhiên lại không dễ triển khai ngay tại Việt Nam.
"Muốn áp dụng các biện pháp hàng rào kỹ thuật đối với hàng nhập khẩu, trước hết, phải áp dụng ngay đối với hàng hóa nội địa. Kèm theo đó là hàng loạt đòi hỏi về quy định pháp luật, hệ thống tiêu chuẩn và cả việc kiểm tra sản phẩm có đạt hay không đạt các tiêu chuẩn đó", ông Nam phân tích và cho rằng, trong khi chưa thể ngay lập tức triển khai biện pháp dài hơi này, thì có thể áp dụng các biện pháp thuế quan và phi thuế quan khác để hạn chế nhập khẩu.
Hơn nữa, theo quan điểm của ông Nam, muốn kiềm chế nhập siêu, cần phải có các nghiên cứu, đánh giá về các mặt hàng được cho là góp phần làm cho tăng nhập siêu. "Tại sao nhập siêu chủ yếu ở khu vực doanh nghiệp nhà nước, trong khi khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài mới là đối tượng đang đầu tư nhiều, cần nhập khẩu nhiều hơn? Có thực sự chúng ta đang nhập khẩu trang thiết bị hay là đã nhập quá nhiều hàng tiêu dùng?", ông Nam đặt câu hỏi và cho rằng, muốn "chữa bệnh", thì phải tìm ra nguyên nhân, từ đó mới có thuốc "đặc trị".
Cũng cần nhắc lại rằng, thời gian gần đây, nhiều ý kiến của các chuyên gia kinh tế cũng đã đề cập việc không chỉ các loại nguyên vật liệu, máy móc, thiết bị..., mà rất nhiều hàng tiêu dùng nước ngoài đã được nhập khẩu về Việt Nam. Việc rau quả, sữa... từ Mỹ, Australia, Italy tràn ngập thị trường là minh chứng rõ nét cho nhận định này.
Trong khi đó, nhập khẩu ô tô nguyên chiếc cũng tăng cao, với 66.300 chiếc trong 11 tháng qua, trị giá hơn 1 tỷ USD. Đây cũng được xem là mặt hàng xa xỉ, cần hạn chế nhập khẩu. Tỷ lệ hàng tiêu dùng nhập khẩu cũng đang có xu hướng tăng trong tổng kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam.
Theo báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, nhập siêu của Việt Nam sau 11 tháng đang ở mức trên 10,4 tỷ USD, bằng trên 20% kim ngạch xuất khẩu. Tỷ lệ này trên thực tế được duy trì trong nhiều năm qua, nhưng trong bối cảnh cán cân thanh toán quốc tế đang căng thẳng, dự báo có thể thâm hụt 1,9 tỷ USD trong năm nay, thì rõ ràng, đây là một ngưỡng rất đáng lo. Đặc biệt, các quan ngại đã được đặt ra khi kim ngạch nhập khẩu trong tháng tới có thể sẽ tăng việc do việc tái nhập vàng, trong khi xuất khẩu chưa thể sớm cải thiện.
Tuy vậy, bày tỏ quan điểm về vấn đề trên, ông Nam cho rằng, việc nhập khẩu vàng không hẳn tác động nhiều đến vấn đề nhập siêu.
"Nếu xem vàng là hàng hóa, có thể nói đó là nhập siêu. Nhưng nếu xem vàng là tiền, thì lại khác. Trong bối cảnh đồng USD đang mất giá, nhiều nước đang chuyển sang dự trữ bằng vàng. Việt Nam cũng vậy, thay vì dự trữ bằng USD, chúng ta chuyển sang dự trữ bằng vàng, để có một đồng tiền dự trữ ổn định hơn", ông Nam nói.
Nếu đứng trên phương diện này, rõ ràng, việc đánh giá tình hình nhập siêu trong bối cảnh hiện nay lại cần quay trở về với vấn đề cơ cấu hàng hóa nhập khẩu mà Báo Đầu tư đã từng đề cập. Theo đó, cần cơ cấu lại mặt hàng nhập khẩu cho hợp lý, trong đó bao gồm cả việc xây dựng các biện pháp để tiến tới chủ động nguyên vật liệu phục vụ sản xuất.
Một khía cạnh khác cũng cần được nhắc tới, đó là cơ cấu lại cả thị trường nhập khẩu. Việt Nam đang nhập siêu lớn từ các nước trong khu vực, đặc biệt là Trung Quốc. Thời gian tới đây, khi hàng rào thuế quan trong khu vực ASEAN hoàn toàn được gỡ bỏ, nếu không sớm nâng cao năng lực cạnh tranh đối với hàng hóa sản xuất trong nước và tận dụng cơ hội từ việc cắt giảm thuế quan, Việt Nam sẽ lại tiếp tục nhập siêu và nhập siêu lớn hơn trong tương lai. Đây mới chính là điều cần cảnh báo.
Trích nguồn: Theo: VIR
