NCEIF - Khu vực châu Âu thời gian qua đón nhận một số tín hiệu lạc quan hơn về kinh tế. Số liệu từ Cơ quan thống kê của Liên minh châu Âu cho biết tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của khu vực sử dụng đồng tiền chung euro (khu vực Eurozone) tăng trưởng 0,8% trong quý 1/2011 so với quý 4/2010. So với cùng kỳ năm trước, GDP của khu vực Eurozone tăng trưởng 2,5%. Các chuyên gia kinh tế trước đó dự báo tăng trưởng kinh tế của khu vực này sẽ đạt mức 0,6% theo tháng và 2,2% theo năm. Kinh tế Pháp, Đức là đầu tàu tăng trưởng của khu vực này. Theo số liệu từ cơ quan này, kinh tế Đức đã tăng trưởng 1,5% trong quý I/2011 so với quý trước. Pháp công bố mức tăng trưởng kinh tế của quốc gia cũng tăng trưởng 1% cùng kỳ, mức tăng trưởng cao nhất kể từ quý II/2006. Ngay sau khi số liệu tăng trưởng kinh tế được công bố, đồng euro đã tăng giá ở mức 0,5% so với USD, giao dịch ở mức 1.4310 USD/euro.
Trong Báo cáo Triển vọng kinh tế châu Âu của IMF công bố ngày 12/5/2011, IMF cũng đưa ra mức dự báo tăng trưởng kinh tế lạc quan đối với khu vực châu Âu. Trong báo cáo này, IMF vẫn giữ nguyên mức dự báo tăng trưởng kinh tế và lạm phát của Khu vực Eurozone mà tổ chức này công bố vào tháng 4/2011 vừa qua, theo đó khu vực Eurozone dự kiến đạt tốc độ tăng trưởng 1,6% trong năm 2011 và 1,8% trong năm 2012, lạm phát ở mức lần lượt 2,3% và 1,7%. Cũng theo dự báo của Tổ chức này, tăng trưởng kinh tế của các nước Đông, Trung và Đông Nam Âu (trừ những nước tham gia Khu vực Eurozone, các nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ và Thổ Nhĩ Kỳ) ước tính đạt 4,3% trong năm nay và năm tới. IMF cho rằng sự chênh lệch về tốc độ tăng trưởng kinh tế ở các nước châu Âu sẽ được thu hẹp do những tác động từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu đang giảm dần và nhu cầu tiêu thụ trong nước sẽ trở thành động lực chính thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Tuy nhiên, IMF dự báo hai nền kinh tế bị khủng hoảng nợ công mạnh nhất hiện nay là Hy Lạp và Bồ Đào Nha sẽ tiếp tục suy thoái trong năm nay và lạm phát của cả khu vực châu Âu sẽ lên tới 3,8% do các hoạt động kinh tế phục hồi và giá hàng hóa tăng. Dự kiến, lạm phát của khu vực này sẽ giảm xuống còn 3,0% trong năm 2012.
Mặc dù vậy, trong báo cáo này, IMF cũng một lần nữa cảnh báo những khó khăn tại của khu vực Eurozone, thâm hụt ngân sách và áp lực lạm phát ngày càng cao có thể đặt ra rất nhiều rủi ro đối với khu vực này. IMF cho rằng tỷ lệ nợ xấu tiếp tục cao tác động xấu đến hệ thống ngân hàng khu vực và giá cả hàng hóa leo thang có thể khiến lạm phát gia tăng. IMF dự báo lạm phát tại Đông Âu đứng ở mức 7.3% trong năm 2011 trước khi suy yếu còn 6.2% vào năm 2012 và thúc giục các ngân hàng trung ương trong khu vực nên tăng cường cảnh giác.Tổ chức này cho rằng các quốc gia Đông Âu đang đứng trước nhiều rủi ro do mối quan hệ kinh tế chặt chẽ với khu vực Eurozone trong lúc cuộc khủng hoảng nợ công tại các quốc gia yếu kém nhất của khu vực này có nguy cơ leo thang. Các ngân hàng phương Tây có thể cắt giảm các khoản vay dành cho Đông Âu nếu khu vực này bị ảnh hưởng nặng nề. IMF cho rằng dù khu vực này đã tránh được sự lây lan của cuộc khủng hoảng nợ công tại khu vực Eurozone nhưng các nhà chức trách nên giải quyết vấn đề thâm hụt ngân sách cao. “Các quốc gia Đông Âu cần phải tái thiết lập vùng đệm tài chính. Điều này sẽ giúp cải thiện các chỉ báo tài chính và do đó đẩy lùi nguy cơ những căng thẳng tài chính tại khu vực Eurozone có thể lây lan sang Đông Âu. Bên cạnh đó, còn giúp hạ thấp áp lực lạm phát và hỗ trợ quá trình thắt chặt tiền tệ mà một số quốc gia đang thực hiện”, IMF nhận định trong báo cáo. IMF cho biết thâm hụt ngân sách tại Đông Âu có thể giảm từ mức 4.5% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) trong năm 2010 xuống 2.5% trong hai năm 2011 và 2012. Trong khi đó, nợ công tính theo GDP có thể gia tăng tại 2/3 số quốc gia và thâm hụt ngân sách cao bộc lộ sự yếu kém tại Latvia, Lithuania, Ba Lan và Romania.
Thực tế cho thấy, mặc dù đã hết sức nỗ lực, song những rắc rối liên quan đến cuộc khủng hoảng nợ công vẫn liên tục xuất hiện ở nhiều nước thuộc khu vực này khiến cho cuộc khủng hoảng nợ vẫn bế tắc.
Trong lúc vừa tiến hành gói cứu trợ đối với Bồ Đào Nha thì châu Âu lại phải tính đến kế hoạch thứ hai dành cho Hy Lạp. Gần một năm trôi qua kể từ ngày Hy Lạp được Liên minh châu Âu (EU) và IMF giải ngân 53 tỷ Euro trong gói cứu trợ trị giá 110 tỷ Euro, triển vọng kinh tế nước này vẫn đang hết sức u ám. Các khoản thu thuế không đạt mức dự kiến, cuộc đấu tranh chống trốn thuế không hiệu quả, một số khoản chi ngân sách còn cao hơn trước. Trong khi đó, tình hình xã hội Hy Lạp ngày càng căng thẳng. Các chính sách tiết kiệm, cắt giảm chi tiêu gây bất bình trong dân chúng. Là thành viên khối Eurozone, Hy Lạp không thể phá giá đồng tiền chung, do vậy Hy Lạp không còn cách nào khác là phải giảm mạnh giá cả và chi phí sản xuất. Ngày 9/5/2011, tổ chức định mức tín nhiệm nợ Standard & Poor’s đã tiếp tục hạ mức xếp hạng của Hy Lạp, trong khi Moody’s, một tổ chức xếp hạng tín dụng khác cũng đe dọa sẽ hạ nước này xuống nhiều bậc. Điều này cho thấy, kế hoạch cứu giúp Hy Lạp cách nay một năm đã phần nào thất bại. Trong tháng 4/2011, IMF thông báo tiếp tục giải ngân 5,7 tỷ USD cho Hy Lạp. Đây cũng là gói cho vay thứ tư của IMF phối hợp cùng EU nhằm giúp Hy Lạp tái cấu trúc hệ thống tài chính công.
Trong những điều kiện như vậy, vào năm tới, 2012, Hy Lạp không thể quay trở lại thị trường trái phiếu quốc tế để huy động tài chính, do sự thiếu tin tưởng của giới đầu tư, hơn nữa, lãi suất công trái mà Hy Lạp phải trả rất cao, lên đến 14% trong thời gian 10 năm và 20% trong thời gian 2 năm. Đây chính là lý do vì sao châu Âu phải thảo luận khả năng tiếp tục giúp đỡ Hy Lạp cho giai đoạn sau 2012.
Tình hình với Ai Len cũng không sáng sủa hơn. Ngày 8/5/2011, Ai Len đề nghị EU và IMF giãn thời hạn thanh toán đối với các khoản vay khẩn cấp trong gói giải cứu.
Trong khi đó, những thông tin không khả quan về nền kinh tế Anh mới được công bố cũng khiến nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng nền kinh tế nước này cũng có thể cần đến một kế hoạch giải cứu Theo Viện Nghiên cứu Kinh tế và Xã hội Quốc gia Anh (NIESR), do giá cả leo thang, thuế tăng cao và việc chính phủ cắt giảm chi tiêu đang ảnh hưởng đến tâm lý cũng như chi tiêu của người dân. NIESR cho rằng thu nhập thực tế sau thuế của các gia đình Anh dự báo sẽ giảm 1,3% trong năm nay, do lạm phát leo lên mức trung bình 4,5% trước khi giảm xuống 1,9% vào năm 2012, thời điểm mà tác động của việc giá dầu tăng cao và chính sách tăng thuế giá trị gia tăng đã dịu bớt.
Khu vực nhà đất đang là trở ngại lớn đối với tăng tưởng kinh tế Anh, với giá bất động sản dự báo sẽ giảm khoảng 10%, thậm chí còn cao hơn trong vòng năm năm tới, do lãi suất tăng cao hoặc các ngân hàng siết chặt các quy định cho vay. Trong bối cảnh đó, NIESR đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế Anh từ mức 1,5% xuống còn 1,4% GDP trong năm 2011 và 2% trong năm 2012. NIESR cho rằng như là hệ quả của việc kinh tế tăng trưởng yếu, thu nhập từ thuế sẽ giảm mạnh so với dự kiến, dẫn tới việc nước Anh khó có thể đạt được mục tiêu cân bằng ngân sách vào năm 2015-2016.
Chính phủ Anh đang nỗ lực để cắt giảm mạnh tình trạng thâm hụt ngân sách, hiện ở mức 10% GDP, trước khi diễn ra cuộc tổng tuyển cử vào năm 2015. Tuy nhiên, theo NIESR, ngân sách của Anh vào năm 2015-2016 sẽ tiếp tục bị thâm hụt 2,2% GDP.
Ngoài ra, số liệu thống kê của NIESR về lạm phát tháng 4/2011 cũng cho thấy mức lạm phát đã tăng đến mức cao nhất từ tháng 10/2008 đến nay. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tại Anh nhảy vọt từ mức 4% trong tháng 3/2011 lên 4.5% trong tháng 4/2011, do đà tăng mạnh của chi phí vận tải, đặc biệt là giá vé đường không và đường biển, cũng như sự gia tăng của giá rượu và thuốc lá. Mức lạm phát này cao hơn dự báo 4.1% của các nhà kinh tế, mức cao nhất từ tháng 10/2008. Trong khi đó, lạm phát cơ bản (trừ giá năng lượng, rượu, thực phẩm và thuốc lá) tăng tốc lên 3.7%, mức cao nhất kể từ khi số liệu này được thống kê vào năm 1997.
Bên cạnh đó, theo số liệu được cơ quan thống kê quốc gia Anh, tỷ lệ thất nghiệp tại quốc gia này trong tháng 4/2011 đã tăng với tốc độ nhanh nhất kể từ tháng 1/2010. Cụ thể, số người nộp đơn xin trợ cấp thất nghiệp tại Anh trong tháng 4/2011 đã tăng thêm 12.400, ở mức 1,47 triệu người. Từ số liệu này cho thấy khả năng phục hồi nền kinh tế Anh rất mong manh khi chính phủ vẫn đang cắt giảm chi tiêu và tỷ lệ lạm phát tiếp tục leo thang gây ảnh hưởng tới niềm tin tiêu dùng.
Tại Tây Ban Nha, chính sách thắt lưng buộc bụng của chính phủ là nguyên nhân khiến nước này đang phải đối mặt với bất ổn chính trị lớn trong tháng qua. Hàng chục ngàn người tại 50 thành phố của Tây Ban Nha ngày 15-5 đã xuống đường biểu tình phản đối các biện pháp thắt lưng buộc bụng của chính phủ trong bối cảnh nhiều khả năng nước này sẽ cầu cứu EU như các nước Hy Lạp, Ai Len và Bồ Đào Nha. Những người biểu tình chống các biện pháp khắc khổ của chính phủ và lên án vai trò của các ngân hàng và các đảng phái chính trị đã gây ra cuộc khủng hoảng tài chính tại nước này. Tháng 5-2010, chính phủ Tây Ban Nha đã thông qua gói các biện pháp thắt lưng buộc bụng nhằm cắt giảm chi tiêu 15 tỷ EUR (18,4 tỷ USD) trong vòng 2 năm bằng cách phong tỏa lương hưu và giảm lương của giới công chức. Đây là một phần trong chương trình khắc khổ với mục tiêu tiết kiệm 50 tỷ EUR, được Tây Ban Nha công bố tháng 1/2010, để có thể đưa mức thâm hụt ngân sách từ 11,2% GDP năm 2009 xuống mức trần giới hạn 3% GDP (theo quy định của EU) vào năm 2013.
Tây Ban Nha hiện có tỷ lệ thất nghiệp cao nhất khu vực Eurozone, hiện ở mức 21,3% tương đương 4,9 triệu người thất nghiệp và nền kinh tế chỉ tăng trưởng 0,3% trong quý 1 năm nay. Chính phủ Tây Ban Nha dự báo mức tăng trưởng kinh tế của nước này trong năm 2011 sẽ đạt 1,3%, song giới chuyên gia cho rằng dự báo này quá lạc quan. Ngoài thâm hụt ngân sách, Tây Ban Nha cũng phải đối mặt với những thách thức rất lớn khác như: thị trường lao động khó khăn, bong bóng bất động sản có nguy cơ nổ tung, nợ nước ngoài và khu vực tư nhân quá cao, hiệu quả sản xuất và tính cạnh tranh yếu kém, đặc biệt ngân hàng luôn ở trong tình trạng khan hiếm tiền mặt...
Trong lúc kinh tế châu Âu còn đang bề bộn những khó khăn, thì sự kiện Tổng giám đốc IMF bị bắt tại Mỹ với cáo buộc liên quan tới hành vi sai trái cá nhân dẫn tới việc buộc phải từ chức đã khiến công cuộc giải quyết cuộc khủng hoảng nợ công tại châu Âu càng thêm rối ren. Bản thân là một người mang quốc tịch châu Âu, trong những năm qua, ông Strauss-Kahn đã và đang đóng vai trò chủ chốt trong việc giải quyết khủng hoảng nợ công khu vực này. Năm 2010, nhờ có IMF, hàng loạt quốc gia thuộc EU rơi vào vòng xoáy nợ công, thâm hụt ngân sách đã nhận được cứu trợ khẩn cấp để vượt qua khó khăn như Hy Lạp, Ai len và gần đây nhất là Bồ Đào Nha. Do vậy, có thể nói việc thay thế ông Strauss- Kahn được coi là một trong những khó khăn lớn của khu vực châu Âu trong thời điểm hiện tại.
Trích nguồn: Tổng hợp từ bbcnews.com, efinancialnews.com, bantintaichinhthegioi.com
Tác giả: NCV. Trần Thị Thu Hà
