NCEIF - Khu vực châu Âu trong tháng qua tiếp tục đón nhận những tin tức không mấy khả quan. Chỉ số quản lý sản xuất sơ bộ của khu vực trong tháng 6/2011 giảm xuống 53,6 điểm, thấp nhất kể từ tháng 10/2009, từ mức 55,8 điểm trong tháng 5/2011 . Đồng thời, tăng trưởng của lĩnh vực dịch vụ tại châu Âu và niềm tin kinh tế khu vực này sụt giảm mạnh. Doanh số bán lẻ tại châu Âu tháng 5/2011 hạ mạnh nhất trong hơn 1 năm, người tiêu dùng các nước, từ Đức cho đến Ai len hay Tây Ban Nha đều cắt giảm chi tiêu. Doanh số bán lẻ tại 17 nước thuộc khu vực sử dụng đồng Euro (khu vực Eurozone tháng) 5/2011 hạ 1,1% so với tháng 4/2011 , ghi nhận mức hạ sâu nhất tính từ tháng 4/2010. Các chuyên gia đã dự báo doanh số bán lẻ hạ 1%. Doanh số bán lẻ tháng 5/2011 hạ 1,9% so với cùng kỳ. Tại Đức, nền kinh tế lớn nhất châu Âu, doanh số bán lẻ tháng 5/2011 hạ 2,8% so với tháng 4/2011. Doanh số bán lẻ tại Pháp hạ 0,7%, doanh số bán lẻ tại Tây Ban Nha hạ 1,6%. Doanh số bán lẻ tại Ai len và Bồ Đào Nha, giảm lần lượt 0,6% và 3,1% so với tháng 4/2011.
Bên cạnh đó, số liệu từ cơ quan thống kê của Liên minh châu Âu – Eurostat công bố, tỷ lệ thất nghiệp tại khu vực Eurozone trong tháng 5/2011 tiếp tục duy trì ở mức cao như trong tháng 4 là 9,9%. Tuy nhiên, tỷ lệ thất nghiệp trong tháng 5 vừa qua đã giảm so với mức 10,2% trong cùng kỳ năm ngoái, dấu hiệu cho thấy thị trường lao động tại khu vực này đang có những chuyển biến tốt hơn nhờ nền kinh tế đang phục hồi mặc dù tốc độ còn chậm. Đối với 27 quốc gia thuộc Liên minh châu Âu (EU), tỷ lệ thất nghiệp vẫn duy trì ở mức 9,3% như trong tháng 4, giảm 0,4% so với cùng kỳ năm trước.Theo ước tính của Eurostat, trong tháng 5 khu vực EU có khoảng 22,378 triệu người chưa có việc làm, trong đó gồm 15,510 triệu người trong khu vực Eurozone. Trong số các quốc gia thành viên, tỷ lệ thất nghiệp thấp nhất được ghi nhận tại Hà Lan với 4,2%, trong khi cao nhất vẫn là Tây Ban Nha, chiếm 20,9%. Số người trong độ tuổi dưới 25 vẫn là tỷ lệ chưa có việc làm cao nhất, trong đó tại tỷ lệ thất nghiệp tại khu vực Eurozone trong độ tuổi này chiếm 20% còn tại EU chiếm 20,4%.
Bộ phận phân tích và tư vấn kinh tế (EIU), thuộc tạp chí Nhà kinh tế Anh, số ra mới đây nhất cho rằng, vẫn chưa có dấu hiệu cho thấy sự kết thúc của cuộc khủng hoảng nợ ở khu vực Eurozone. EIU đưa ra ba khả năng có thể xảy ra đối với khu vực này trong thời gian tới.
Kịch bản 1: Khu vực này phải cơ cấu lại nợ (khả năng xảy ra là 40%). Theo EIU, thâm hụt ngân sách và tài khoản vãng lai ở các nước thành viên khu vực Eurozone sẽ thu hẹp trong giai đoạn 2011-2013, dù với tốc độ chậm hơn mong đợi của các nhà hoạch định chính sách. Tuy nhiên, do kinh tế đình trệ, thu nhập giảm trong những năm quá độ nên tỷ lệ nợ của hộ gia đình và quốc gia nhiều khả năng sẽ xấu đi ở tất cả các nước trong khu vực.
Để có thể đạt thặng dư lớn để trả lãi suất, các nước khu vực Eurozone có thể bị "què quặt" về mặt kinh tế do việc đánh thuế quá mức hoặc phúc lợi và dịch vụ công bị cắt giảm tới mức không thể duy trì được ổn định xã hội. Vấn đề này có thể xảy ra trước khi Cơ chế Bình ổn châu Âu (ESM) đi vào hoạt động vào năm 2013. Việc tái cơ cấu nợ có thể được thực hiện bằng nhiều cách khác nhau, với mức độ xóa nợ cho các nước khác nhau, mức độ cung cấp tài chính chính thức khác nhau và mức độ đe doạ đối với cả khu vực Eurozone là khác nhau.
Kịch bản 2: Phát hành trái phiếu châu Âu (25% khả năng) Các nhà hoạch định chính sách khu vực Eurozone vẫn không đạt được thỏa thuận tái cơ cấu nợ. Giải pháp thay thế cho việc tái cơ cấu nợ là tiếp tục kéo dài thêm việc cung cấp tài chính từ ESM. Các chủ nợ tư nhân hiện có thể được trả đầy đủ. Hành động như thế có thể giúp vấn đề nợ ổn định hơn do ESM có thể cung cấp các khoản nợ dài hạn với lãi suất thấp bất cứ khi nào cần thiết với hy vọng đến một lúc nào đó các nước khó khăn hiện nay sẽ củng cố được vị trí của mình và huy động tài chính trên thị trường. Tuy nhiên, chi phí để làm điều đó có thể cao. ESM có thể phải tăng lên mức trên 1.000 tỷ euro để có thể bảo lãnh tài chính cho nhiều nước trong một khoảng thời gian không hạn định. Điều này có thể dẫn đến việc cần một công cụ tài chính mới cho châu Âu, chẳng hạn như "trái phiếu siêu quốc gia châu Âu."
Kịch bản 3: Vỡ nợ ồ ạt (35% khả năng)
Chính sách và khung tổ chức mới không tránh được nguy cơ vỡ nợ chủ quyền một cách ồ ạt. Điều này có thể xảy ra do việc một hoặc một số nền kinh tế yếu kém rời bỏ khu vực Eurozone và đe dọa đến sự tồn tại lâu dài của khu vực này.
Mặc dù các nhà hoạch định chính sách sẽ tìm cách tránh một kết cục hỗn loạn, nhưng cũng có thể họ không thực hiện được những bước đi cần thiết để ngăn chặn một thảm họa như thế.
Trên thực tế, chiến lược mà khu vực Eurozone đang thực hiện rủi ro cả về chính trị và kinh tế. Để có thể đạt thặng dư ngân sách, chính phủ các nước phải cắt giảm mạnh dịch vụ công, chi tiêu, nhân viên trong khu vực công và hạn chế các quỹ phúc lợi xã hội, đặc biệt là quỹ hưu trí. Tuy nhiên, sự phản đối của công chúng, như ở Hy Lạp, có thể trở thành một mối lo thực sự.
Trong khi đó, sự phản đối ở các nước cho vay cũng sẽ tăng lên khi trách nhiệm của họ đối với các nước mắc nợ tăng lên, đặc biệt nếu các chương trình "thắt lưng buộc bụng" của các nước mắc nợ bị coi là không có tác dụng.
Bên cạnh đó, nếu tăng trưởng kinh tế yếu hơn so với dự kiến, nợ xấu sẽ tăng lên nhanh hơn và các ngân hàng phải chịu áp lực nhiều hơn. Các ngân hàng có thể đòi hỏi thêm nguồn tài chính từ chính phủ và điều này đẩy tỷ lệ nợ tăng lên.
--------------------------------------------------
Nguồn tham khảo: tổng hợp từ bloomberg.com; imf.org, ecb.com
Tác giả: NCV. Trần Thị Thu Hà
