NCEIF - Sau 8 tháng thực hiện, ngày 30/6 chương trình kích thích kinh tế QE2 đã kết thúc. Tuy chưa có đánh giá toàn diện và sâu rộng kết quả thực hiện QE2 cũng như những điều đã làm được cho kinh tế Mỹ, nhưng theo nhiều chuyên gia kinh tế, QE2 đã thực sự không mang lại hiệu quả như mong đợi. Mỹ vấn đang phải đối mặt với nhiều khó khăn cần tháo gỡ khi tốc độ hồi phục của nền kinh tế vô cùng chậm chạp, tỷ lệ thất nghiệp cao kéo dài và vấn đề nợ công ngày càng trầm trọng.
Mức độ phục hồi của kinh tế Mỹ ngày càng chậm chạp, điều này đã được Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) thừa nhận khi cơ quan này điều chỉnh hạ mức dự báo so với mức đưa ra trước đó. Ngày 22/6/2011, FED dự báo tăng trưởng kinh tế Mỹ năm 2011 ở mức 2,7-2,9% (thấp hơn dự báo 3,1% đến 3,3% công bố vào tháng 4/2011); đồng thời thừa nhận sự phục hồi của kinh tế đã chậm lại trong vòng 2 tháng qua. Đánh giá triển vọng năm 2012, FED dự đoán kinh tế Mỹ tăng trưởng từ 3,3 - 3,7%, thấp hơn so với lần dự báo trước. FED cũng nâng mức dự báo thất nghiệp và cho rằng mức thất nghiệp của Mỹ sẽ ở mức trung bình 8,6% cho đến 8,9% trong quý 4/2011, dự báo trước đó là từ 8,4% đến 8,7%. Lạm phát, không tính giá năng lượng và thực phẩm, cũng được FED dự báo sẽ tăng từ 1,5% đến 1,8% trong năm 2011; cao hơn dự báo từ 1,3% đến 1,6% trong dự báo tháng 4/2011. FED khẳng định rằng tỷ lệ thất nghiệp tại Mỹ, hiện ở mức 9,1%, sẽ giảm rất chậm ngay cả khi kinh tế Mỹ phục hồi mạnh hơn trong khoảng thời gian nửa sau năm 2011. Cơ quan này cho rằng sự phục hồi chậm chạp này chủ yếu là do những nhân tố mang tính chất tạm thời như giá lương thực và năng lượng tăng cao làm giảm sức mua hay sự đứt quãng của các dây chuyền cung cấp do tác động của thảm họa động đất - sóng thần ở Nhật Bản. Một số yếu tố khác bao gồm giá nhà đất giảm sâu, lĩnh vực nhà đất suy yếu, tác động của các yếu tố này sẽ kéo dài hơn.
Bloomberg cũng cho rằng chi tiêu tiêu dùng giảm và tỷ lệ thất nghiệp lên cao sẽ chỉ là tạm thời, và kinh tế Mỹ sẽ tăng trưởng nhanh trở lại trong nửa cuối năm 2011. Theo dự báo Bloomberg, tăng trưởng kinh tế Mỹ trong quý 2/2011 đạt mức 2,3% và dự báo sẽ tăng trưởng 3,2% trong khoảng thời gian từ tháng Bảy tới tháng 12. Tính chung cho cả năm 2011, các nhà kinh tế của Bloomberg dự đoán kinh tế Mỹ sẽ tăng trưởng 2,5%, giảm từ mức 2,7% dự đoán tháng trước. Xuất khẩu tăng, giá cả dần ổn định và dự trữ tiền mặt của các công ty ở mức kỷ lục cùng với điều kiện cho vay dễ dàng sẽ là những thuận lợi chính giúp nền kinh tế Mỹ vượt qua được những tác động nhất thời của những sự kiện như thảm hoạ tại Nhật Bản.
Trước tình hình phục hồi chậm của nền kinh tế, các nhà hoạch định chính sách của Mỹ đang làm mọi việc có thể để ngăn chặn tình trạng bất ổn kinh tế. FED sẽ tiếp tục duy trì tỷ lệ lãi suất ở mức siêu thấp gần bằng không; nới lỏng tín dụng nhằm khuyến khích người tiêu dùng chi tiêu và tái đầu tư các khoản tiền thu được từ cầm cố chứng khoán. Trong khi đó, Quốc hội và chính phủ Mỹ thực hiện các giải pháp ngăn chặn làn sóng tịch biên nhà cửa, các chương trình giãn nợ...
Mặc dù QE2 đã kết thúc và mức độ phục hồi chậm của nền kinh tế cũng khiến các nhà hoạch định chính sách Mỹ lo ngại, nhưng có lẽ mối quan tâm lớn nhất hiện nay đó chính là vấn đề nợ công. Tình hình nợ công đã không mấy lạc quan khi nợ công Mỹ đã chạm mức trần 14,29 nghìn tỷ USD vào giữa tháng 5, cao nhất kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ II. Vấn đề này lại càng trở nên nóng hơn khi thời hạn phải nâng trần nợ công đang đến rất gần (sức ép nâng trần nợ trước hạn chót vào ngày 2-8-2011) trong khi những bất đồng giữa Quốc hội và chính phủ Mỹ về vấn đề này vẫn chưa được thỏa hiệp. Nếu trần nợ công của Mỹ không được nâng lên sẽ đồng nghĩa với việc nước này sẽ vỡ nợ và hậu quả có thể sẽ gây ra một cuộc khủng hoảng tài chính có thể nghiêm trọng hơn cả cuộc khủng hoảng 2008.
Hãng xếp hạng tín dụng Standard & Poor (S&P) cũng cảnh báo sẽ hạ xếp hạng tín dụng AAA của Mỹ nếu Quốc hội nước này không nhanh chóng thoả thuận được mức nợ công mới. Nếu Mỹ bị hạ xếp hạng, giá trái phiếu sẽ giảm mạnh, lãi suất tăng cao khiến Chính phủ mất hàng chục tỷ USD. Ngoài ra, các chuyên gia của S&P cho biết, nếu S&P hoặc bất kỳ cơ quan xếp hạng nào hạ xếp hạng tín dụng của Mỹ, các nhà đầu tư nắm giữ trái phiếu Chính phủ của nước này sẽ phải gánh chịu khoản lỗ lên đến hơn 100 tỷ USD.
Mặc dù nâng trần nợ là một việc làm hoàn toàn bình thường đối với Mỹ-quốc gia vốn đã 74 lần có động thái tương tự trong 50 năm qua, nhưng sự chậm chễ trong việc đưa ra mức trần nợ mới có thể gây ra một cú sốc mạnh đối với thị trường tài chính toàn cầu. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho rằng sự thất bại trong việc tăng trần nợ của Mỹ có thể khiến nước này mất mức tín nhiệm AAA và đẩy lãi suất lên cao. Theo IMF, những rủi ro này sẽ gây ra hậu quả đáng kể đối với toàn cầu, xét đến vai trò quan trọng của trái phiếu chính phủ Mỹ trên thị trường tài chính thế giới. Trong bối cảnh đó, Tổng thống Mỹ Barack Obama đã kêu gọi các nhà lập pháp cần nắm lấy cơ hội này và cần hành động sớm để không xảy ra tình trạng nước Mỹ bị vỡ nợ. Ngày 7/7/2011, Tổng thống Obama kêu gọi đảng Cộng hòa hợp tác để sớm đạt được một thỏa thuận cân bằng về việc cắt giảm hàng nghìn tỷ USD thâm hụt ngân sách trong thập kỷ tới trong khi vẫn duy trì những khoản đầu tư cấp thiết để tạo việc làm và kích thích tăng trưởng kinh tế.
------------------------------------------
Nguồn tham khảo: IMF, Bloomberg, TTXVN, taichinhthegioi.com
Tác giả: ThS. Nguyễn Quốc Huy
