Bước đột phá về phát triển

    Chính thức tái lập từ tỉnh Nghĩa Bình (năm 1989), Quảng Ngãi đã có những bước chuyển mình đáng kể. Cụ thể là cơ sở vật chất kỹ thuật kinh tế - xã hội được tăng cường, đời sống nhân dân từng bước được cải thiện, số hộ nghèo giảm đáng kể. Nền kinh tế của tỉnh từng bước đi vào ổn định và phát triển, với mức tăng trưởng khá. Đặc biệt, từ năm 1995, với việc hình thành Khu Kinh tế Dung Quất, nơi đặt Nhà máy Lọc dầu Dung Quất, nhà máy lọc dầu đầu tiên của Việt Nam, đã tạo bước ngoặt lớn, mang tính đột phá cho sự phát triển kinh tế - xã hội toàn tỉnh.

    Ông Nguyễn Xuân Huế, Chủ tịch UBDN tỉnh Quảng Ngãi cho biết, tốc độ tăng trưởng GDP bình quân hàng năm của tỉnh khả quan. Theo đó, giai đoạn 1991-1995 đạt 6,8%, giai đoạn 1996-2000 đạt 8,56%, 2001-2005 là 10,3% và 2006-2009 đạt 14,82%. GDP bình quân đầu người/năm tăng nhanh từ 0,24 triệu đồng (năm 1989) lên 1,57 triệu đồng (năm 1995), 2,65 triệu đồng (năm 2000), 5,11 triệu đồng (năm 2005) và năm 2009 ước đạt 14,2 triệu đồng.

    Theo ông Huế, sở dĩ Quảng Ngãi đạt được kết quả ấn tượng trên là nhờ cơ cấu kinh tế chuyển dịch khá tích cực. Đó là, giảm tỷ trọng ngành nông - lâm - ngư nghiệp, tăng tỷ trọng ngành công nghiệp - xây dựng và dịch vụ. Cụ thể, tỷ trọng ngành nông - lâm - ngư nghiệp từ 52,95% năm 1989, giảm còn 40,19% vào năm 2000 và dự kiến chỉ còn 24-25% năm 2009. Trong khi đó, tỷ trọng ngành công nghiệp - xây dựng từ 18,18% (năm 1989) tăng lên 22,96% (năm 2000) và ước đạt 46-47% trong năm nay; tỷ trọng ngành dịch vụ từ 28,86% (năm 1989) dự kiến tăng lên 29-30% năm 2009.

    Phát triển kinh tế - xã hội của Quảng Ngãi được đánh dấu qua từng giai đoạn. Trong đó, giai đoạn đầu sau khi mới tái lập tỉnh, dù điều kiện kinh tế còn rất khó khăn, nhưng tình hình kinh tế bước đầu đã có những chuyển biến tích cực. Sản xuất nông nghiệp phát triển theo hướng toàn diện, giải quyết tốt một số vấn đề chủ lực của địa phương liên quan đến chính sách, nhân sự. 

    Trong giai đoạn tiếp theo (1991-1995), tình hình kinh tế của tỉnh dần có bước chuyển dịch tích cực, trong đó, tập trung phát triển những ngành công nghiệp thế mạnh (mía đường), đầu tư mạnh cho hạ tầng phát triển kinh tế. Đáng chú ý là, Khu Kinh tế Dung Quất bắt đầu chuyển động, với việc lập Đề án xây dựng cảng nước sâu Dung Quất, tạo nền tảng cho sự phát triển kinh tế sau này…

    Trong giai đoạn 1996-2000, tốc độ phát triển kinh tế của tỉnh đạt 8,56%, tạo sự bứt phá cho địa phương trong thời gian tiếp theo. Giai đoạn này cũng đánh dấu sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế đậm nét, với tỷ trọng nông – lâm – ngư nghiệp có xu hướng giảm dần, thay vào đó là tỷ trọng công nghiệp, dịch vụ đạt được những kết quả khả quan.

    Tiếp nối những thành công trong giai đoạn trước, từ năm 2001 đến 2005, tốc độ phát triển kinh tế bình quân của tỉnh đạt 10,3%. Trong giai đoạn này, Quảng Ngãi tập trung chỉ đạo phát triển công nghiệp, nông nghiệp, nông thôn và dịch vụ. Đặc biệt, giai đoạn này, các khu công nghiệp đã có nhiều khởi sắc, nhờ tập trung đẩy mạnh đầu tư cơ sở hạ tầng và tích cực kêu gọi, thu hút đầu tư. Riêng Khu Kinh tế Dung Quất đang phát triển theo hướng hình thành một khu kinh tế tổng hợp, bao gồm khu chế xuất, công nghiệp, khu bảo thuế, khu cảng biển chuyên dụng, khu du lịch, dịch vụ, khu dân cư, đô thị mới và khu hành chính…

    Giai đoạn 2006-2009, đây được xem là giai đoạn đột phá của tỉnh Quảng Ngãi trong 20 năm kể từ ngày tái lập tỉnh. Giai đoạn này đánh dấu sự phát triển toàn diện và đúng hướng của tỉnh, trên cơ sở sự phát triển bền vững, ổn định, dựa trên nền tảng Khu Kinh tế Dung Quất, với việc Nhà máy Lọc dầu Dung Quất chính thức được đưa vào hoạt động. Với nền tảng đó, UBND tỉnh đặt mục tiêu phát triển kinh tế giai đoạn này khá cao, thông qua đẩy mạnh hoàn thiện các chính sách kêu gọi đầu tư, đầu tư hạ tầng, kiện toàn bộ máy quản lý nhà nước theo hướng tích cực và hiệu quả hơn.

    “Sau 20 năm tái lập tỉnh, thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, bộ mặt kinh tế - xã hội của tỉnh đã có nhiều thay đổi, tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm đạt khá (9,87%/năm), cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực, cơ sở hạ tầng được tăng cường, sản xuất phát triển, đời sống nhân dân từng bước được cải thiện. Đặc biệt, bộ máy quản lý hành chính nhà nước từng bước đổi mới theo hướng nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý… Đây có thể xem là những phát triển đáng ghi nhận của tỉnh, từng bước đưa Quảng Ngãi lên tầm cao mới, cải thiện đáng kể hình ảnh của tỉnh trong mắt bạn bè quốc tế và nhà đầu tư”, ông Huế kết luận.

    Điểm nhấn về thu hút đầu tư

    Tình hình thu hút đầu tư vào tỉnh Quảng Ngãi bắt đầu khởi sắc từ năm 2001, khi các khu công nghiệp được UBND tỉnh tập trung đầu tư mạnh cơ sở hạ tầng, cùng với đó là chính sách thu hút đầu tư thông thoáng, bước đầu gặt hái được kết quả khá ấn tượng. Riêng trong giai đoạn 2001-2005, các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh đã thu hút 48 dự án đi vào hoạt động và 28 dự án khác đang trong giai đoạn triển khai. Ngoài ra, tỉnh còn tiếp tục đầu tư 8 cụm công nghiệp – làng nghề tại các huyện, thành phố. 

    Nói đến lực hút đầu tư vào tỉnh, phải kể đến Khu Kinh tế Dung Quất. Đây có thể xem là biểu tượng của sự thành công trong công tác xúc tiến đầu tư của tỉnh. Với định hướng trở thành khu kinh tế tổng hợp, Khu Kinh tế Dung Quất Dung Quất đã dần khẳng định vị thế là một trong những khu kinh tế trọng điểm của miền Trung, với hàng loạt dự án đầu tư đã và đang được triển khai. Tại thời điểm năm 2005, Dung Quất đã thu hút được 70 dự án đầu tư, với tổng vốn đầu tư 49.757 tỷ đồng, trong đó có 27 dự án đã đi vào hoạt động.

    Ông Võ Mười, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến đầu tư tỉnh Quảng Ngãi cho biết, Quảng Ngãi sở hữu hệ thống hạ tầng giao thông khá đồng bộ, như Quốc lộ 1A, Quốc lộ 24A nối với Nam Lào, Myanmar, Bắc Thái Lan; hệ thống đường sắt Bắc - Nam và chỉ cách Sân bay Chu Lai 35 km và Sân bay Quốc tế Đà Nẵng 140 km, đặc biệt là cảng nước sâu Dung Quất có thể tiếp nhận tàu 100.000 DWT… Đây chính là những điều kiện tốt nhất dành cho nhà đầu tư đến với Quảng Ngãi. Bên cạnh đó, thông qua Trung tâm Xúc tiến đầu tư, tỉnh đã đẩy mạnh công tác quảng bá, xúc tiến tiềm năng cơ hội đầu tư vào địa phương. Qua đó, trong những năm gần đây, thu hút đầu tư vào Quảng Ngãi đã đạt những bước đột phá quan trọng.

    Theo ông Mười, tính đến năm 2009, hai khu công nghiệp Tịnh Phong và Quảng Phú đã thu hút được 70 dự án đầu tư, với tổng vốn đăng ký 3.000 tỷ đồng. Riêng tại Khu Kinh tế Dung Quất, đến nay, đã có 147 dự án cho phép và chấp thuận đầu tư, với tổng vốn đầu tư đăng ký 113.989 tỷ đồng; 35 dự án chấp thuận đầu tư, với tổng vốn 45.345 tỷ đồng. Trong đó, có 49 dự án đã đi vào hoạt động và 24 dự án đang triển khai xây dựng. Lợi thế lớn nhất của Quảng Ngãi chính là Dung Quất, nơi đặt nhà máy lọc dầu đầu tiên của nước ta, đã đi vào giai đoạn chạy thử, với sản lượng bình quân 3,2 triệu tấn thành phẩm/năm. Đây chính là lực hút mạnh đối với các ngành công nghiệp hỗ trợ hoá dầu đầu tư vào Dung Quất.

    Ông Đinh Văn Ngọc, Phó tổng giám đốc Công ty TNHH Lọc hoá dầu Bình Sơn nhận định, Nhà máy Lọc dầu Dung Quất sẽ là động lực phát triển kinh tế cho cả vùng, đặc biệt là Quảng Ngãi. Ngành hoá dầu là ngành tổng hợp, sẽ có tác động thu hút hàng loạt ngành hỗ trợ phát triển theo. 

    Theo ông Ngọc, các ngành phụ trợ khác như cơ khí, vận tải, hay các dịch vụ khác như cho thuê văn phòng sẽ phát triển mạnh để hỗ trợ cho lượng lớn chuyên gia và công nhân làm việc tại Nhà máy. Chính điều đó sẽ thu hút rất nhiều nhà đầu tư trong lĩnh vực này đến với Dung Quất. Riêng các đơn vị thành viên Tập đoàn Dầu khí Việt Nam đều đã có mặt tại Dung Quất, như PVC, PVFC, PVPro, PV Gas… Đây chính là những đơn vị sẽ đóng góp rất nhiều cho ngân sách nhà nước, cũng như sử dụng đông đảo lực lượng lao động tại địa phương. 

    Tuy nhiên, để Dung Quất nói riêng và Quảng Ngãi nói chung phát triển mạnh trong thời gian tới, Quảng Ngãi cần phải đẩy nhanh tiến độ xây dựng tuyến đường cao tốc Đà Nẵng – Dung Quất, đồng thời mở rộng đầu tư xây dựng cảng nước sâu Dung Quất, nhằm đáp ứng nhu cầu vận chuyển hàng hoá của nhà đầu tư. Nhận định về tiềm năng phát triển của Quảng Ngãi, ông Huỳnh Kim Lập, Giám đốc Công ty cổ phần Đầu tư và Xây dựng Thiên Tân cho rằng, sự hiện diện của Nhà máy Lọc dầu Dung Quất sẽ làm thay đổi lợi thế phát triển của địa phương. 

    “Khi Nhà máy chưa khởi công, Công ty cổ phần Đầu tư và Xây dựng Thiên Tân đã đầu tư gần 100 tỷ đồng để xây dựng Dự án khu biệt thự cao cấp gồm 72 căn tại Vạn Tường (Khu Kinh tế Dung Quất). Nhiều người cho rằng, đây là quyết định sai lầm. Nhưng sau khi Nhà máy khởi công, cũng là lúc Dự án đã hoàn thành và trở thành hạ tầng thiết yếu, giúp các chuyên gia, các nhà thầu quốc tế lưu trú để làm việc. Việc đưa vào vận hành Nhà máy Lọc dầu Dung Quất đã kích hoạt sự phát triển của các lĩnh vực kinh tế khác của địa phương. Từ đó, giúp Thiên Tân mạnh dạn đầu tư nhiều dự án có quy mô lớn hơn, như Dự án Khu biệt thự ven sông Trà, Khu đô thị mới Vạn Tường (mỗi dự án có tổng vốn đầu tư 1.000 tỷ đồng)”, ông Lập chia sẻ.

    Thời gian 20 năm chưa phải là quá dài đối với sự phát triển của một địa phương, nhưng với những kết quả đạt được, cũng như đánh giá toàn bộ tình hình thu hút đầu tư vào địa phương, có thể khẳng định rằng, Quảng Ngãi đã và đang thật sự vươn lên một cách mạnh mẽ. Những kết quả đó chính là sự khởi đầu tốt đẹp đối với Quảng Ngãi trên con đường hướng đến một tỉnh có ngành công nghiệp mạnh.