NCEIF - Hai tháng sau khi giá dầu thế giới bắt đầu tăng mạnh do bất ổn tại Trung Đông, giai đoạn tồi tệ nhất của lạm phát có dấu hiệu đã trôi qua đối với các nền kinh tế đang nổi như Trung Quốc, Indonesia và một số nền kinh tế châu Á khác. Tuy nhiên điều này có thể chỉ là tạm thời. Những áp lực lạm phát từ chính trong nước đã bắt đầu xuất hiện, từ thị trường lao động eo hẹp, giá cả bất động sản tăng tới nhu cầu nội địa lớn. Như vậy, lãi suất có thể còn tăng ít nhất là tới năm 2012. Theo điều tra của Reuters, ngân hàng trung ương Trung Quốc sẽ còn tăng lãi suất một lần nữa với ¼ điểm phần trăm vào cuối năm nay, sau đợt tăng lãi suất vào tuần trước. Lãi suất cơ bản tại châu Á hiện vẫn ở mức thấp hơn nhiều so với thời kỳ trước khi khủng hoảng tài chính nổ ra vào năm 2008, dấu hiệu cho thấy lãi suất sẽ còn tăng. Tại Ấn Độ, Hàn Quốc hay Malaixia, lãi suất hiện còn thấp hơn so với lạm phát.

Bên cạnh đó, các nền kinh tế đang nổi cũng đang phải đối mặt với nhiều thách thức mới như dòng vốn nóng đổ vào các nền kinh tế đang nổi châu Á và nguy cơ về một cuộc khủng hoảng tài chính mới ở các nước BRICs.

Dòng vốn nóng là hiểm họa đối với kinh tế châu Á

Ngày 11/7, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cảnh báo dòng vốn lớn của nước ngoài đổ vào các nền kinh tế mới nổi ở châu Á đang tạo ra thách thức và hiểm họa mới ngoài dự báo đối với các nền kinh tế này. IMF nhấn mạnh mặc dù tổng dòng vốn nước ngoài đổ vào các nền kinh tế châu Á mới nổi chưa vượt quá đỉnh cao của các thời kỳ trước đây, các hiểm họa xuất phát từ định giá tài sản, các chỉ số công ty vẫn ở mức an toàn cũng như khu vực đệm tài chính bên ngoài vẫn lớn, nhưng các thách thức và hiểm họa mới đã nảy sinh từ tính chất của dòng vốn nước ngoài vừa đổ vào châu Á. Dòng vốn lần này chủ yếu là trái phiếu và cổ phiếu, là các nguồn vốn mà các thị trường vốn của nền kinh tế châu Á mới nổi không thể hấp thu với số lượng lớn khiến các bong bóng giá tài sản hình thành nhanh chóng, đẩy nền kinh tế vào nguy cơ "cái chết bất ngờ." Các dòng trái phiếu và cổ phiếu này tuy đã tăng chậm lại nhưng sẽ tiếp tục đổ vào châu Á trong hai năm tới.

Báo cáo của IMF cảnh báo hiện trạng này có thể đe dọa sự ổn định tài chính và gây mất cân bằng thị trường tài sản, làm phức tạp hơn nữa việc thực hiện chính sách tiền tệ, đặc biệt trong bối cảnh thế giới lo ngại sự phát triển quá nóng của các nền kinh tế mới nổi.

Để hạn chế tác động bất lợi của dòng vốn nước ngoài, IMF đề xuất hai giải pháp. Một là các nền kinh tế châu Á mới nổi tập trung tăng cường hiệu lực và hiệu quả của chính sách tiền tệ, vì đối với châu Á, chính sách tiền tệ vẫn đóng vai trò quan trọng chống sức ép phát triển nóng và tác động mạnh mẽ đến các hoạt động kinh tế thông qua lãi suất ngắn hạn. Hai là tập trung bảo vệ ổn định tài chính. Trong khi ổn định kinh tế vĩ mô không đủ để vô hiệu hóa nguy cơ bất ổn tài chính, các nền kinh tế châu Á mới nổi cần thúc đẩy các biện pháp vĩ mô thận trọng nhằm giảm nguy cơ quá nóng về giá tài sản cũng như vỡ nợ một khi dòng vốn nước ngoài đảo chiều. Các biện pháp vĩ mô thận trọng có thể đóng vai trò hữu ích trong việc giảm nguy cơ bất ổn kinh tế tài chính do tăng dòng vốn nước ngoài.

Nguy cơ khủng hoảng tài chính ở các nước BRICs

Các quốc gia đang nổi thuộc nhóm BRICs (gồm Braxin, Nga, Ấn Độ và Trung Quốc) hiện đang đối mặt với nhiều vấn đề kinh tế vĩ mô mới, bao gồm khoản tiền vay tăng mạnh, giá nhà đất bị đẩy lên mức cao hơn rất nhiều so với thu nhập bình quân và nợ quốc gia ở mức cần phải cảnh giác. Ông Ignacio de la Torre, Giám đốc các chương trình tài chính của IE Business School cho rằng các nước BRICs đã lặp lại nhiều sai lầm của châu Âu và Mỹ - những sai lầm đã gây nên cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, bao gồm: (1) “Bong bóng” trên thị trường bất động sản do chính sách tiền tệ tự do và tín dụng ngân hàng thổi nên; (2) Lạm phát không thể tránh khỏi do chu chuyển đồng vốn tăng quá mạnh hòng đuổi theo đà nhảy vọt của giá cả; (3) Sự phụ thuộc quá mạnh vào lĩnh vực tài chính do thiếu khả năng kiềm chế mức tăng tín dụng theo tỷ lệ GDP, các tiêu chí cho vay không chặt chẽ, giá trị tài sản thế chấp mờ ám, mà riêng ở Trung Quốc là ảnh hưởng ngày càng mạnh của “khu vực ngân hàng đen”; (4) Sự bất bình đẳng tăng chưa từng có do không chú ý tới các biện pháp chính trị cần thiết để đảm bảo sự đoàn kết xã hội ở mức tối thiểu. Cần kiềm chế lạm phát trên thị trường lương thực đang đè nặng lên vai người nghèo. Sự bất bình đẳng đang đào sâu thêm xung đột địa chính trị; (5) Đầu tư quá mức vào các dự án chưa rõ ràng về tác dụng; và (6) Sự lệ thuộc vào những đồng tiền kiếm được dễ dàng.

Các nước BRIC đang nỗ lực tránh những sai lầm của những nước khác. Ngân hàng Trung ương Trung Quốc yêu cầu giảm 10% số hợp đồng bán nhà. Braxin áp dụng lãi suất chiết khấu 12,5%, Nga và Ấn Độ cũng nâng lãi suất chiết khấu. Tuy nhiên, các biện pháp nói trên có thể bất lực trước những ngọn sóng thần sắp ập đến. Nếu các nước BRICs không áp dụng những bước đi kiên quyết, thị trường bất động sản sẽ phát triển quá nóng và cơn khủng hoảng tín dụng – thế chấp tháng 2/2007 sẽ lặp lại. Sự sụp đổ của thị trường bất động sản và cơn khủng hoảng ngân hàng do nó tạo ra sẽ tác động tới các lĩnh vực kinh tế còn lại. Nhu cầu nguyên liệu sẽ giảm mạnh, dẫn đến giảm sản lượng xuất khẩu từ các nước cung cấp nguyên liệu và sản lượng xuất khẩu của 30 nước thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD). Nếu điều đó xảy ra, một cuộc khủng hoảng toàn cầu mới sẽ bắt đầu.

-----------------------------------------
Nguồn tham khảo: Bloomberg,FT, Reuters, WSJ, CafeF, Vnexpress và taichinhquocte.  
 
 

Tác giả: NCV. Nguyễn Đoan Trang