Tây Nguyên lâu nay được xem là vùng chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của cả nước với nhiều tiềm năm kinh tế, thương mại và du lịch mà nhiều vùng khác không có được nhưng lại là một trong những khu vực được coi là nghèo nhất nước, đặc biệt rất khó khăn trong việc thu hút đầu tư trực tiếp nước ngòai.
Nếu như mỗi năm, thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của cả nước lên tới vài chục tỷ USD thì riêng khu vực Tây Nguyên, tính từ trước tới nay, tổng nguồn vốn FDI chỉ đạt 680 triệu USD, trong đó tỉnh Lâm Đồng chiếm tới 477 triệu USD, tiếp đến là Kon Tum trên 77 triệu USD, Gia Lai 64 triệu USD, còn lại Đăk Lăk 44 triệu USD và Đắk Nông 18 triệu USD. Điều này thể hiện rõ trong bảng thứ hạng chỉ số năng lực cạnh tranh PCI năm 2008 của cả nước, hầu hết cả 5 tỉnh Tây Nguyên đều nằm ở nhóm từ trung bình đến thấp, trong đó đứng đầu là Đăk Lăk với thứ hạng 33, tiếp đến là Gia Lai thứ 38, Lâm Đồng 46, Kon Tum 59 và cuối cùng là Đăk Nông với thứ hạng 61.
Nguyên nhân dẫn đến việc thu hút đầu tư FDI vào Tây Nguyên thấp thì có nhiều, nhưng có thể kể ra đây một số nguyên nhân chính cần khắc phục nhằm khai thác những tiềm năng phong phú của khu vực này để sớm đưa Tây Nguyên trở thành một vùng kinh tế năng động của đất nước.
Trước hết là do cơ sở hạ tầng yếu, kém. Nhìn chung cả khu vực, tuy thuận lợi về giao thông cả đường bộ lẫn đường hàng không nhưng những con đường quốc lộ ở Tây Nguyên đang là trở lực lớn đối với việc thu hút đầu tư. Do địa hình đồi dốc, quanh co và làn đường nhỏ hẹp cộng thêm hệ thống cầu, cống nhiều nhưng yếu. Nhìn những chiếc cầu, cống ở Tây Nguyên chỉ có trọng tải trên dưới 25 tấn thì nhiều nhà đầu tư đã lắc đầu vì chỉ tính riêng mỗi container hàng của họ đã lên đến vài chục tấn, đó là chưa kể trọng lượng của xe rơ-moóc. Chính vì vậy mà đa số hàng hoá vận chuyển lên khu vực Tây Nguyên hoặc ngược lại đã phải xé lẻ ra để vận chuyển bằng xe tải, làm tăng chi phí vận chuyển, làm giảm tính cạnh trạnh của hàng hóa. Do đó, để thu hút đầu tư FDI vào Tây Nguyên thì việc đầu tư nâng cấp hạ tầng giao thông cho khu vực là một trong những ưu tiên hàng đầu hiện nay.
Thứ hai, tuy được xem là “một vựa” nguyên liệu nông sản dồi dào rất thuận lợi để phát triển ngành công nghiệp chế biến, nhưng do cơ sở hạ tầng yếu kém cộng thêm nguồn lao động nhiều nhưng chưa được đào tạo bài bản cả về kỹ năng lẫn ngoại ngữ nên đây cũng là một trở ngại trong việc thu hút đầu tư nước ngoài. Trên toàn khu vực, hiện mới chỉ có 2 trường đại học và một số trường cao đẳng, trung cấp nghề nhưng việc thu hút học sinh vào học tại các trường này vẫn gặp không ít khó khăn, trong khi một số lượng lớn học sinh trong khu vực lại tìm đến học tập tại các thành phố lớn như TP. Hồ Chí Minh, Nha Trang, Đà Nẵng, Huế, Hà Nội…và sau khi học xong thì đa số nguồn lao động được đào tạo bài bản này lại tìm cách ở lại làm việc tại các thành phố lớn với hy vọng có thu nhập cao và có cơ hội để thăng tiến. Chính vì vậy, để nâng cao chất lượng nguồn lao động tại chỗ, chính quyền các tỉnh trong khu vực cần có những chính sách thu hút nhân tài đủ hấp dẫn để ít nhất cũng thu hút được lực lượng con em của khu vực đi học ở ngoài tỉnh về phục vụ cho địa phương chứ chưa dám nói là sẽ thu hút lực lượng lao động trình độ cao của các tỉnh đến với khu vực.
Thứ ba là cần phải kiện toàn lại bộ máy hoạt động xúc tiến đầu tư của các tỉnh trong khu vực, tập trung cải cách hành chính một cách toàn diện trong lĩnh vực đầu tư và liên kết, phối hợp tổ chức các sự kiện xúc tiến đầu tư FDI vào khu vực. Còn nhớ tại hội nghị gặp mặt các Tham tán thương mại, đại sứ, tổng lãnh sự Việt Nam tại các nước vừa được tổ chức tại Đăk Lăk với chủ đề đẩy mạnh thu hút đầu tư FDI vào Tây Nguyên các đại biểu đã đưa ra những đánh giá trọng tâm về thực trạng thu hút đầu tư FDI, trong đó đáng chú ý là tuy các tỉnh trong khu vực đã có nhiều cố gắng trong hoạt động xúc tiến đầu tư trong những năm qua nhưng nhìn chung hoạt này vẫn còn rời rạc, mạnh tỉnh nào tỉnh ấy làm, thiếu sự phối hợp chung. Hơn nữa, trong những năm qua, các tỉnh trong khu vực cũng chỉ mới tập trung tổ chức các hội nghị kêu gọi đầu tư trong nước mà chưa chú trọng đến hoạt động xúc tiến đầu tư FDI vào khu vực. Các tham tán thương mại, các đại sứ đã gợi ý cho khu vực là các tỉnh nên lựa chọn những dự án đầu tư, những lĩnh vực đầu tư trọng yếu của tỉnh mình sau đó phối hợp tổ chức xúc tiến đầu tư FDI vào khu vực với sự hỗ trợ tối đa của các đại sứ quán, và tổng lãnh sự Việt Nam tại nước ngoài. Đặc biệt là phải tập trung cải cách hành chính trong lĩnh vực đầu tư một cách hiệu quả, thiết thực.
Cuối cùng là cần tập trung xây dựng Tây Nguyên thành một vùng kinh tế trọng điểm của đất nước mà trước hết là phải xây dựng một thủ phủ xứng tầm của khu vực cả về kinh tế - văn hoá và xã hội, tạo dựng một bộ mặt mới cho Tây Nguyên, từ đó tạo ra sức mua lớn thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư trong và ngoài nước về một vùng kinh tế mới năng động và đầy tiềm lực. Trong đó cần chú trọng tới việc đẩy mạnh phát triển lĩnh vực dịch vụ, nhất là dịch vụ về du lịch, tài chính và ngân hàng nhằm mở đường cho một tương lai mới của khu vực Tây Nguyên.
Theo TM
