Những diễn biến của kinh tế Mỹ trong tháng 5/2011 thể hiện đà phục hồi của nền kinh tế lớn nhất thế giới này vẫn chưa thực sự ổn định.
Lĩnh vực chế tạo vốn là lĩnh vực dẫn đầu đà phục hồi của kinh tế Mỹ nhưng đang có dấu hiệu suy giảm do có sự gián đoạn nguồn cung linh kiện. Sau 9 tháng tăng liên tiếp, sản lượng chế tạo giảm 0,4% trong tháng 04/2011 do sự gián đoạn nguồn cung linh kiện từ Nhật Bản tác động đến hoạt động sản xuất ôtô.
Trong khi đó, theo báo cáo của Bộ Thương mại, lượng nhà xây mới giảm 10,6% trong tháng 4, xuống 523.000 căn, do lượng nhà ở trên thị trường quá nhiều đã không khuyến khích các dự án mới. Doanh số bán nhà đang sử dụng tại Mỹ tháng 4/2011 bất ngờ giảm, dấu hiệu cho thấy thị trường nhà đất nước này đang chật vật hồi phục từ thời kỳ khủng hoảng tài chính toàn cầu.Theo ước tính, số nhà trên thị trường hiện vào khoảng vào khoảng 8-9 triệu căn, bao gồm cả nhà bị siết nợ và sẽ bị ngân hàng tịch thu. Lĩnh vực này được nhận định sẽ tiếp tục yếu trong sáu tháng tới, do sự dư cung, đặc biệt là những căn nhà bị siết nợ. Tuy nhiên, tác động của sự đình trệ trong lĩnh vực nhà ở đối với nền kinh tế là không lớn, do lĩnh vực này chỉ đóng góp 2,2% GDP.
Một trong những khó khăn khiến các nhà hoạch định chính sách Mỹ khó giải quyết nhất đó là bài toán thâm hụt ngân sách. Bộ Tài chính Mỹ công bố thâm hụt ngân sách tháng 4/2011 giảm xuống 40,5 tỷ USD, thấp hơn một nửa so với cùng kỳ. Chính phủ Mỹ đang thu được nhiều thuế hơn khi kinh tế cải thiện song vẫn không đủ để ngăn thâm hụt ngân sách liên bang vượt mức 1 nghìn tỷ USD đến năm thứ 3 liên tiếp. Tháng 4/2011, nguồn thu từ thuế tăng 45% so với tháng 4/2010. Thâm hụt ngân sách của Mỹ năm nay sẽ vẫn chạm mốc 1,4 nghìn tỷ USD, cao hơn con số 1,29 nghìn tỷ USD của năm 2010 và gần chạm kỷ lục 1,41 nghìn tỷ USD vào năm 2009. Trong 7 tháng đầu của năm ngân sách, thâm hụt ngân sách Mỹ đã lên tới 869,9 tỷ USD, tương đương mức của cả 1 năm cách đây 3 năm.
Về con số thất nghiệp của Mỹ, Bộ Lao Động Mỹ mới công bố sau khi tỷ lệ thất nghiệp giảm 8,8% trong tháng 3/2011 thì sang tháng 4 con số này lại tăng trở lại đến 9%.
Trong khi đó, theo số liệu của Bộ Thương mại Mỹ, doanh số bán lẻ trong tháng 4/2011 tăng 0,5%, so với mức tăng 0,9% của tháng 3 và mức dự đoán tăng 0,6% của giới phân tích. Tuy nhiên, nếu không tính xăng dầu, doanh số bán lẻ của Mỹ chỉ ghi nhận mức tăng khiêm tốn 0,2% trong tháng 4. Doanh số bán lẻ tăng tháng thứ 10 liên tiếp giảm trước tình trạng giá lương thực và xăng dầu tăng vọt, các hộ gia đình đã bắt đầu giảm chi tiêu đối với một số mặt hàng như đồ gỗ, điện tử và thiết bị gia dụng. Nhà kinh tế trưởng Mark Doms của Bộ Thương mại Mỹ cho biết, trong tháng 4/2011, người tiêu dùng đã chi thêm khoảng 8 tỷ USD cho xăng dầu, so với cùng kỳ năm ngoái. Giá xăng ở Mỹ trong tháng 4 tăng 24 xu (6,6%) so với tháng 3, lên 3,85 USD/gallon. Giá năng lượng và lương thực cao đã làm tăng chi phí của các nông trang, nhà máy chế tạo, cũng như các cơ sở tinh chế trong tháng 4/2011. Theo Bộ Lao động Mỹ, chỉ số giá của các nhà sản xuất đã tăng 0,8% trong tháng 4, từ mức tăng 0,7% tháng trước đó và cao hơn mức dự báo tăng 0,6% của giới chuyên gia. Nếu không tính giá năng lượng và lương thực, giá của các nhà sản xuất cũng đã tăng 0,3% tháng thứ hai liên tiếp, cho thấy áp lực lạm phát đang bùng lên.
Số liệu về doanh số bán lẻ cho thấy chi tiêu tiêu dùng - chiếm tới 70% hoạt động kinh tế của Mỹ - đã thể hiện một sự khởi đầu yếu ớt trong quý II/2011, với ngân sách của các hộ gia đình trở nên căng thẳng do giá năng lượng và lương thực leo thang. Theo khảo sát của hãng phân tích America's Research Group cho hay người tiêu dùng Mỹ cũng ít đi mua sắm hơn, ăn tiệm ít hơn và thậm chí chi tiêu ít hơn cho các loại rau quả, nhằm thắt chặt chi tiêu gia đình trong bối cảnh giá xăng dầu cao. Đồng USD đã giảm giá so với rổ các đồng tiền khác và điều này góp phần đẩy giá dầu lên cao.
Một áp lực khác đối với nền kinh tế Mỹ là nguy cơ lạm phát tăng cao. Lạm phát tại Mỹ tháng 4 được báo cáo tăng 0,4% do giá lương thực và nhiên liệu cao. Bộ Lao động Mỹ công bố số liệu lạm phát giá tiêu dùng tháng 4 tăng 0,4%, đúng với dự đoán trước đó của các chuyên gia kinh tế nhưng giảm nhẹ so với mức 0,5% hồi tháng 3. Lạm phát cơ bản cũng khớp với dự đoán khi tăng 0,2%. Nhìn chung lạm phát tại quốc gia này đã tăng lên 3,2% trong 12 tháng tính đến cuối tháng 4, tốc độ tăng nhanh nhất kể từ tháng 10/2008. Cùng thời gian, lạm phát cơ bản tăng 1,3%, mức cao nhất kể từ tháng 10/2010.
Trích nguồn: Tổng hợp từ commerce.gov, dol.gov, TTXVN, vneconomy.com.vn.
Tác giả: Th.S. Nguyễn Quốc Huy
