I. Một số nét lớn trong kinh tế tháng 8/2011

1. Sản xuất kinh doanh

Khu vực công nghiệp

Bước sang tháng 8/2011, sản xuất công nghiệp tiếp tục duy trì đà tăng trưởng của tháng 7. Ước tính chỉ số sản xuất công nghiệp tháng 8/2011 tăng khoảng 6,5% so với tháng trước (cao hơn mức tăng 6,1% của tháng 7/2011).

Khu vực nông nghiệp

Tháng 8/2011, sản xuất nông nghiệp chủ yếu tập trung vào gieo cấy lúa mùa, lúa thu đông và tiếp tục thu hoạch lúa hè thu.
Về tình hình dịch bệnh, trong ngành nông nghiệp, theo Cục Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và PTNT) đây là thời điểm xuất hiện đợt rầy nâu di trú với số lượng cao hơn cùng kỳ năm trước. Đối với ngành chăn nuôi, từ cuối tháng 7, dịch cúm gia cầm đã xảy ra ở một số địa phương (cụ thể tại một số xã thuộc tỉnh Nghệ An). Nguyên nhân là do thời tiết diễn biến phức tạp, mưa nắng thất thường, độ ẩm không khí cao… đã làm ảnh hưởng lớn đến sức khoẻ đàn vật nuôi; công tác vệ sinh, tiêu độc khử trùng ở các hộ chăn nuôi chưa thực hiện thường xuyên, liên tục.

Hiện nay đang là mùa mưa bão, thời tiết diễn biến thất thường; mầm bệnh có điều kiện để phát tán rộng rãi trong môi trường, vì vậy cần có biện pháp để phòng ngừa kịp thời.

2. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) 

Nhìn chung giá cả các mặt hàng trong tháng 8, đã có sự tăng giảm theo từng thời điểm, tuy nhiên không có sự biến động lớn. Giá cả cụ thể của một số nhóm hàng như sau:

- Giá thực phẩm: xu hướng giảm giá các loạt thực phẩm, đặc biệt là thịt bò, gà… trong thời gian gần đây có nguyên nhân do nhu cầu không cao. Mặt khác, chăn nuôi đang có chiều hướng thuận lợi do dịch bệnh cơ bản được khống chế, người chăn nuôi có lãi do giá tiêu thụ tăng trên thị trường nên nguồn cung tăng. Với mức giảm khá mạnh ở một số mặt hàng thực phẩm có tác động tích cực tới CPI trong tháng 8, tuy nhiên sự đan xen tăng giá từ các mặt hàng khác nhau sẽ làm CPI trong tháng 8 vẫn chưa có xu hướng giảm mạnh.

- Giá gạo: Tại thời điểm đầu tháng 8, nhiều loại gạo tại TP HCM và Hà Nội tăng giá liên tục, có loại chỉ 3 ngày đã đắt thêm 1.000-1.200 đồng mỗi kg. Đây được coi là đợt tăng giá mạnh nhất kể từ đầu năm đến nay. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện nay, giá lúa gạo trên thị trường đang dần ổn định sau một thời gian biến động mạnh. Đến thời điểm ngày 20/8, giá gạo lứt được các doanh nghiệp xuất khẩu mua vào từ 9,000 - 9,100 đồng/kg, giảm 200 - 300 đồng/kg so với tuần trước. Giá lúa tươi 5,800 đồng/kg, lúa khô đạt tiêu chuẩn xuất khẩu 6,900 - 7,000 đồng/kg, ổn định suốt hai tuần liên tục. Việc giá lúa gạo trong nước bình ổn trở lại là do gạo Thái Lan vẩn ổn chứ không tăng như đồn đoán. Mặt khác đang là vụ thu hoạch nên lúc nào cũng có lúa gạo cung cấp cho thị trường. 

- Giá Gas: kể từ những ngày đầu tháng 8, hầu hết các đại lý gas trên cả nước đã áp dụng giá mới cho mặt hàng khí hóa lỏng này với mức giá tăng từ 6.000 - 8.000 đồng/bình 12kg tùy theo từng loại. Lý giải nguyên nhân giá gas tăng đợt này là do trong thời gian vừa qua, giá nhập khẩu giảm nhưng một yếu tố khác để tính giá bán lẻ liên tiếp tăng và ở mức cao. Bên cạnh đó, hiện nay nhà máy lọc dầu Dung Quất tạm ngưng hoạt động để bảo dưỡng, nhiều doanh nghiệp phải mua thêm hàng ngoài hợp đồng dài hạn nên phải chịu giá cao.

- Giá xăng dầu thế giới trong tháng 8/2011 đã giảm so với bình quân tháng 7/2011, trong đó giảm mạnh nhất là giá dầu thô WTI, tới 10,55%. Các mặt hàng xăng dầu thành phẩm giảm từ 2,39%-3,45% tùy loại. Tuy nhiên, theo các doanh nghiệp xăng dầu, giá bán xăng dầu trong nước hiện hành vẫn thấp hơn giá cơ sở. Đây tiếp tục là lý do khiến giá xăng dầu trong nước được giữ như mức giá điều chỉnh ngày 29/3/2011.

- Giá phân bón và thức ăn chăn nuôi: trong tháng 8 giá phân bón và thức ăn chăn nuôi nhìn chung tương đối ổn đinh. Cụ thể, giá phân đạm phổ biến ở mức 11.000đ/kg; phân Supe Lân Lâm Thao giá phổ biến 3.500 - 4.000 đ/kg; NPK5-10-3 Lâm Thao có giá phổ biến  4.500 – 5.000 đ/kg; Các loại cám hỗn hợp của hãng Con cò, giá như sau: Cám cho lợn con (Dưới 15 kg): 16.000 đ/kg; Cám cho lợn từ (15 kg – 30 kg): 11.000đ/kg; Cám cho lợn từ (30 kg – xuất chuồng): 9.500đ/kg; Cám cho gà con: 11.000đ/kg; Cám cho gà thịt: 10.500đ/kg; Cám cho gà đẻ: 17.500đ/kg.

- Vật liệu xây dựng: Sau khi các công ty sản xuất xi măng thuộc Tổng công ty Công  nghiệp xi măng Việt Nam điều chỉnh giá bán, tăng 120.000 đồng/tấn đến 150.000 đồng/tấn từ ngày 4/7/2011, đến nay giá thông báo đến đại lý vấn không thay đổi, dù thị trường bắt đầu bước vào mùa xây dựng đình trệ của tháng 7 âm lịch (tức là tháng 8 dương lịch). Ngược lại, các nhà máy sản xuất kinh doanh thép tiếp tục giữ giá bán hiện hành nhưng đã có chính sách hỗ trợ tiêu thụ cho các đại lý cấp 1 như tăng chiết khấu, hỗ trợ vốn, chi phí vận chuyển... Trên thị trường, giá bán lẻ thép giảm 200 đồng/kg so với cùng kỳ tháng 7/2011, tương ứng với mức giảm trên 1%.

3. Tình hình xuất nhập khẩu 

 Tình hình xuất nhập khẩu của một số mặt hàng xuất khẩu trong tháng 8:

- Đối với mặt hàng lúa gạo: Do giá gạo Thái cao hơn Việt Nam nên nhiều thương nhân tại Việt Nam đã đẩy mạnh xuất khẩu nhằm thu lợi nhuận cao, rồi sau đó quay lại thị trường trong nước thu mua với giá rẻ hơn. Tuy nhiên, giá trong nước cũng tăng theo giá gạo Thái nên nhiều doanh nghiệp bị thua lỗ, buộc phải bỏ hoặc đàm phán lại hợp đồng, và tạo cơ hội cho xuất khẩu gạo Thái Lan. Trước tình hình giá lúa gạo trong nước tăng mạnh, Bộ NNPTNT dự kiến sẽ mở kho dự trữ gạo quốc gia, ước tính có thể xuất 1 triệu tấn gạo để hạ nhiệt giá thị trường.

– Đối với mặt hàng ô tô: Trong thời gian qua, các mức thuế tuyệt đối cho chủng loại xe đã qua sử dụng, có dung tích xi lanh từ 2.500cc trở xuống được quy định tại Quyết định 69/2006/QĐ-TTg. Theo quy định này, số thuế phải nộp cho xe đã qua sử dụng nhập khẩu không thấp hơn xe mới cùng chủng loại, cơ bản đạt được mục tiêu quản lý trong việc hạn chế nhập khẩu xe đã qua sử dụng. Tuy nhiên, hiện nay việc nhập khẩu và sử dụng ô tô đang ngày càng phổ biến, đặc biệt là xu hướng nhập khẩu và sử dụng ô tô hạng sang của những người có thu thập cao đang có chiều hướng tăng lên nhanh chóng.

Do đó, để phù hợp với thực tế hoạt động nhập khẩu, kinh doanh mặt hàng ô tô trong nước hiện nay, Quyết định số 36/2011/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành mức thuế nhập khẩu xe ô tô chở người từ 15 chỗ ngồi trở xuống đã qua sử dụng đã được ban hành và có hiệu lực vào ngày 15/8/2011 để thay thế Quyết định số 69/2006/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

4. Tài chính - tiền tệ

Thanh khoản tiền đồng trong hệ thống ngân hàng đang dồi dào. Biểu hiện cụ thể cho trạng thái thanh khoản đó là hiện lãi suất huy động VND tuy vẫn vượt trần nhưng không còn căng thẳng như trước, lãi suất giảm xuống, lãi suất kỳ hạn ngắn cao hơn lãi suất kỳ hạn dài, mức tiền gửi để hưởng lãi suất gián tiếp tăng lên. Thứ hai, từ cuối tháng 7 trở lại đây, diễn biến trên thị trường liên ngân hàng đã ổn định và lãi suất giao dịch bình quân ở mức thấp hơn nhiều so với trước đó. Lãi suất qua đêm duy trì dưới 12%/năm, cụ thể tuần 8-16/8, mức lãi suất chỉ còn là 10% - 10,5%, trong khi lãi suất qua đêm tháng trước ở mức 12-13%/năm. Thứ ba, quy mô đấu thầu trên thị trường mở cũng đã sụt giảm mạnh. Trong tuần từ 8 - 16/8, số lượng NHTM tham gia đấu thầu chỉ còn khoảng 5 - 6 ngân hàng mỗi phiên. NHNN cũng đã thu hẹp quy mô khi 3 tuần liên tiếp trong tháng 8 duy trì mỗi ngày một phiên, thay vì hai phiên trước đây, với số tiền cố định bơm ra là 1.000 tỷ đồng và lượng tiền hút ròng bằng 0 . Đây là những tiền đề quan trọng để mặt bằng lãi suất tiếp tục giảm dần và mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho các doanh nghiệp trong tháng tới.

Bất ổn trên thị trường ngoại hối xuất hiện, lãi suất USD và tỷ giá USD/VND tăng cao. Tình trạng vượt trần lãi suất huy động USD diễn ra phổ biến kể từ cuối tháng 7, lên mức tối đa 4-5%/năm với khoản gửi 5000 đô la Mỹ trở lên. Lãi suất cho vay phổ biến ở mức 6-7,5%/năm đối với ngắn hạn; 7,5-8%/năm đối với trung và dài hạn. So với mức lãi suất cho vay USD bình quân khoảng 6,1%/năm trong tháng 7. Lãi suất giao dịch USD bình quân kỳ hạn qua đêm, 1 tuần và 3 tháng tăng lần lượt 0,12%, 0,18% và 0,66%. Tỷ giá niêm yết bình quân liên ngân hàng được điều chỉnh tăng lên 20.618 VND/USD, trở lại mức tỷ giá của tháng 6 năm nay. Tuy nhiên, khác với thời điểm tháng 6, tỷ giá giao dịch NHTM bán ra liên tục kịch trần biên độ cho phép là 20.824 VND/USD. Sau 4 tháng thị trường ngoại hối được duy trì ổn định, liên tục mua ròng thì đến nay những dấu hiệu bất ổn bắt đầu xuất hiện, cầu ngoại tệ tăng mạnh, khiến tỷ giá tăng và gây khó khăn cho mục tiêu giảm lãi suất. Ngoài những nguyên do không mới như thâm hụt thương mại, giảm kiều hối, giảm vốn gián tiếp, áp lực lạm phát cao, cộng thêm tác động tất yếu khi chênh lệch lãi suất vay USD và VND cao, khiến các doanh nghiệp vay USD nhiều hơn, thì yếu tố giá vàng tăng cao đột biến đang tạo hiệu ứng cộng hưởng lên tỷ giá. Nghiêm trọng hơn, tâm lý dự phòng và đầu cơ ngoại tệ càng khiến tăng cung, giảm cầu USD.

II. Dự báo một số chỉ tiêu kinh tế vĩ mô tháng 9/2011

1. Tăng trưởng

Tháng 9 tình hình sản xuất kinh doanh vẫn chưa nhiều chuyển biến tích cực. Các doanh nghiệp sẽ vẫn phải đối mặt với nhiều khó khăn đặc biệt là việc lãi suất vẫn ở mức cao và việc hạn chế tín dụng theo nghị quyết 11. Trước tình hình đó, dự báo chỉ số sản xuất công nghiệp tháng 9 tăng khoảng 7% so với tháng trước.

2. Lạm phát

Xu hướng giá cả các mặt hàng trong tháng 9 vẫn sẽ có biến động tăng do tình hình kinh tế thế giới có nhiều biến động (Nợ công khu vực Châu Âu tăng cao; kinh tế Nhật Bản hồi phục chưa ổn định; kinh tế Mỹ bị hạ bậc tín nhiệm; lạm phát ở các nền kinh tế mới nổi tăng cao…), trong nước, mùa mưa bão đang đến gần; dịch bệnh gia súc, gia cầm đang có nguy cơ tái phát trở lại; tháng 9 cũng tháng bước vào năm học mới và theo qui luật mùa vụ thì đây cũng là thời điểm giá cả sẽ có nhiều biến động.  Tuy nhiên, việc thực hiện Nghị quyết 11 sẽ có tác động tích cực kiềm chế sự biến động mạnh của thị trường giá cả. Dự báo CPI  trong tháng 9 sẽ có xu hướng tăng trong khoảng 1-1,2%.         

Trích nguồn: NCEIF

Tác giả: Ban Tổng hợp