NCEIF - Ngày 12/11 các nhà lãnh đạo của 9 quốc gia tham gia đàm phán Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) gồm Ôxtrâylia, Brunây, Chilê, Niu Dilân, Pêru, Xinhgapo, Việt Nam và Mỹ đã công bố định hướng cơ bản về hiệp định TPP, nhằm thúc đẩy tự do hóa kinh tế, đầu tư, thương mại và giải quyết các thách thức của thế kỷ 21.

Nội dung định hướng cơ bản thiết lập TPP được Tổng thống Mỹ Barak Obama thay mặt lãnh đạo 9 quốc gia thành viên công bố bên lề Hội nghị Hợp tác kinh tế châu Á - TBD (APEC) tại Hawaii nêu rõ TPP sẽ là một hình mẫu về tự do thương mại và đầu tư; tạo ra sự gắn kết gần gũi giữa các nền kinh tế thành viên, tăng cường năng lực cạnh tranh, lợi ích cho người tiêu dùng, tạo việc làm, nâng cao mức sống và giảm đói nghèo ở các nước thành viên. Các quốc gia thành viên cam kết tích cực đàm phán để đạt được hiệp định TPP trong thời gian sớm nhất với mục tiêu hoàn thành các đàm phán về một văn bản pháp lý cho một hiệp định hoàn chỉnh trong năm 2012, trong đó các vấn đề nhạy cảm từ sự khác biệt giữa các thành viên, trong đó có vấn đề chênh lệch cấp độ phát triển, sẽ được giải quyết toàn diện và hài hòa trong một gói nhiều vấn đề. Các quốc gia thành viên bày tỏ mong muốn mở rộng quan hệ đối tác và đón nhận thêm các nước khác trong khu vực tham gia TPP.

TPP hay còn gọi là Hiệp định đối tác kinh tế chiến lược xuyên TBD là một thỏa thuận đa phương nhằm thúc đẩy tự do hóa kinh tế, đầu tư và thương mại giữa các nền kinh tế hai bờ TBD và hỗ trợ tiến trình tự do hóa rộng rãi hơn trong APEC. Khởi nguồn của TPP là sáng kiến về Hiệp định quan hệ đối tác kinh tế gần gũi mà 3 nước là Chilê, Niu Dilân và Xinhgapo thúc đẩy năm 2002 (gọi tắt là P3-CEP). Năm 2005, Brunây tham gia và hình thành P4-CEP. Sự tham gia của Mỹ, Ôxtralia, Việt Nam và Pêru năm 2008 và Malaixia năm 2010 đã nâng tổng số các quốc gia tham gia TPP lên 9 thành viên. Tại hội nghị APEC 2011, Thủ tướng Nhật Bản thông báo quyết định sẽ tham gia đàm phán TPP.

Sự kiện 9 quốc gia đàm phán TPP đạt được đồng thuận về khung định hướng xây dựng Hiệp định TPP là một bước đột phá quan trọng, giúp sớm hiện thực hóa kế hoạch thiết lập một khu vực tự do hóa kinh tế rộng lớn. Dù không phải là sáng kiến của APEC nhưng TPP là nhân tố mở đường cho sáng kiến Khu vực tự do thương mại châu Á - TBD (FTAAP) rộng lớn hơn mà APEC đang thúc đẩy. Với sự tham gia của Nhật Bản, tương lai TPP sẽ trở thành khu vực tự do thương mại lớn nhất thế giới, chiếm tới 40% tổng sản phẩm quốc nội toàn thế giới và lớn hơn so với Liên minh châu Âu, hiện chiếm 27% GDP toàn thế giới. Hiệp định TPP khi có hiệu lực sẽ trở thành một thỏa thuận hội nhập kinh tế toàn diện nhất giữa các quốc gia và vùng lãnh thổ trên vành đai Thái Bình Dương. Về thương mại và đầu tư, TPP sẽ hướng tới xóa bỏ thuế quan cũng như các rào cản thương mại khác, đồng bộ hóa hệ thống các quy định, luật pháp, chính sách thương mại và tạo sự gắn kết chặt chẽ giữa các thành viên. Các thành viên TPP sẽ dành cho nhau những ưu tiên, ưu đãi về sản xuất, kinh doanh, chuyển giao công nghệ và nguồn vốn đầu tư, cung nhau ứng phó các thách thức mà các quốc gia đơn lẻ khó giải quyết như môi trường, biến đổi khí hậu, an ninh năng lượng, lương thực và giảm đói nghèo. TPP cũng sẽ tạo ra sân chơi bình đẳng hơn giữa các nước và giữa khu vực nhà nước và tư nhân, xác lập các tiêu chuẩn chung về lao động, môi trường, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo ra diện mạo mới hấp dẫn phần còn lại của thế giới.

Bước tiến mới trong tiến trình đàm phán TPP được đánh giá tích cực. Thủ tướng Ôxtrâylia, bà Julia Gillard và phát ngôn viên phe đối lập tại nước này Julie Bishop ngày 14/11 đều cho rằng tiến triển của TPP là tin tức tốt lành vì TPP sẽ mang đến nhiều cơ hội kinh doanh, thị trường mới và công ăn việc làm cho người dân của quốc gia xuất siêu như Ôxtrâylia. Thủ tướng Nhật Bản Yoshihiko Noda ngày 16/11 khẳng định với Quốc hội nước này Nhật sẽ chuẩn bị đàm phán với các nước hữu quan để tham gia TPP, vì tham gia TPP không những không tổn hại đến lợi ích quốc gia mà còn giúp nền kinh tế Nhật Bản tranh thủ được tiềm năng phát triển của khu vực châu Á - TBD. Thủ tướng Malaixia Najib Tun Razak ngày 13/11 khẳng định TPP chắc chắn mang lại nhiều lợi ích cho Malaixia và góp phần vào sự phát triển thịnh vượng của khu vực, đồng thời bày tỏ tin tưởng các đàm phán TPP có thể hoàn tất trong năm 2012. Chủ tịch Phòng thương mại và công nghiệp Niu Dilân, ông Michael Barnett hoan nghênh bước đột phá mà các thành viên TPP vừa đạt được và sự hình thành TPP không chỉ mang lại lợi ích cho Niu Dilân, nước xuất khẩu 70% sản phẩm tới các nền kinh tế đang phát triển ở châu Á – TBD, mà còn tác động tích cực tới nền kinh tế thế giới.

Bước đột phá của TPP cũng tạo sự phấn khích tại nhiều quốc gia khác. Lãnh đạo một số quốc gia và vùng lãnh thổ như Canađa, Philippin, Hàn Quốc và Đài Loan đã ngỏ ý sẽ tham gia hiệp định TPP. Tại Thái Lan, giới học giả đã đề nghị chính phủ khẩn trương xem xét TPP một cách nghiêm túc để sớm quyết định, vì tham gia TPP có nhiều lợi ích. Thứ nhất, TPP là tiến trình đa phương nên tránh được các nhạy cảm chính trị và các bất lợi khi của nước nhỏ khi đàm phán tự do thương mại song phương với một nước lớn hơn. Thứ hai, TPP gồm các thành viên mà Thái Lan có nhiều liên quan lợi ích như Mỹ và Nhật, nhưng cũng có các thành viên cùng cấp độ phát triển, cùng nhu cầu vốn đầu tư và thương mại như Thái Lan. Nếu đứng ngoài TPP, Thái Lan sẽ khó thu hút đầu tư và thương mại hơn với Mỹ và Nhật vì khi đó các nước này sẽ dành ưu tiên cho các thành viên TPP. Thứ ba, các vòng đàm phán Doha của Tổ chức thương mại thế giới (WTO) vẫn bế tắc, nên TPP sẽ là hình mẫu khả thi về tạo thuận lợi cho các giao dịch kinh tế, cắt giảm thuế quan và các rào cản thương mại. Một quyết định sớm tham gia TPP sẽ cho phép Thái Lan nêu quan điểm của mình ngay từ giai đoạn đầu đàm phán nhờ đó nội dung Hiệp định TPP khi hoàn tất sẽ có lợi hơn cho Thái Lan.

Việt Nam đã tham gia các vòng đàm phán TPP từ năm 2008 và tiến trình đàm phán sẽ còn nhiều phức tạp, nhất là các vấn đề liên quan đến sở hữu trí tuệ; các tiêu chuẩn vệ sinh, môi trường, an toàn thực phẩm, lao động và vấn đề đảm bảo cạnh tranh bình đẳng giữa khu vực tư nhân với khu vực nhà nước. Vận hội và thách thức thường song hành, nhưng xét tổng thể quyết định tham gia TPP là phù hợp xu thế và hứa hẹn mang lại nhiều lợi ích cho Việt Nam. Để gặt hái lợi ích cao nhất từ TPP, bên cạnh nâng cao năng lực đàm phán ký kết cũng như công tác chuẩn bị về mặt chính sách, luật và quy định.v.v.v, chính phủ cần tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền sâu rộng về TPP để các cơ quan, tổ chức, các nhà đầu tư, doanh nghiệp và từng người dân có sự chuẩn bị tốt hơn để sẵn sàng tham gia TPP./.     
----------------------------------------------

TÀI LIỆU THAM KHẢO :    website của Cơ quan thương mại Hoa Kỳ http://www.ustr.gov/tpphttp://www.nationmultimedia.com/opinion/Serious-thought-required-on-new-trade-proposal-30169871.html

Tác giả: NCV. Nguyễn Thị Hồng