NCEIF - Tháng 2/2011, Chính phủ đã phải thực hiện các biện pháp hành chính nhằm giữ ổn định tỷ giá. Mức đỉnh điểm tỷ giá trên thị trường tự do có thời điểm lên tới 22.500 VND/USD, cao hơn tỷ giá chính thức tới 1.500 đồng so với tỷ giá chính thức. Chính phủ đã yêu cầu các doanh nghiệp nhà nước bán ngoại tệ cho ngân hàng và ”siết” lại các hoạt động mua bán ngoại tệ trên thị trường tự do. Những giải pháp có phần hành chính trên đã khiến thị trường ngoại hối tự do thu hẹp, tỷ giá tự do giảm về quanh ngưỡng 20.530 - 20.630 VND/USD trong quý II, thậm chí từ cuối tháng 6 giao dịch thấp hơn tỷ giá bình quân của các ngân hàng thương mại.
NHNN đã mua vào một lượng USD đáng kể để tăng dự trữ USD. Theo một báo cáo mới nhất của Chính phủ gửi các đại biểu Quốc hội trước khi khai mạc kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa XIII ngày 21/7, trong những tháng đầu năm NHNN đã mua vào tổng cộng khoảng 4 tỷ USD từ các NHTM để bổ sung cho quỹ dự trữ ngoại hối quốc gia. Hiện không có con số chính thức và mới nhất về lượng dự trữ ngoại hối của Việt Nam, nhưng theo IMF, dự trữ ngoại hối của Việt Nam tính đến tháng 6/2011 đã đạt khoảng 13,5 tỷ USD, tương đương 1,5 tháng nhập khẩu. Như vậy, Chính phủ đang dần hút một lượng ngoại tệ lớn trong lưu thông vừa để bù đắp dự trữ, hỗ trợ xuất khẩu vừa làm tăng niềm tin vào tiền đồng.
Tuy nhiên, các biện pháp hành chính quản lý thị trường ngoại hối tuy có tác dụng nhất định nhưng không phải là biện pháp dài hạn. Lý do là bất ổn tỷ giá có nguyên nhân từ các yếu tố nội tại của chính nền kinh tế. Và như vậy, có thể nhận định trong thời gian tới, đồng Việt Nam sẽ vẫn tiếp tục chịu áp lực giảm giá do thâm hụt vãng lai lớn, dự trữ ngoại hối thu hẹp, lạm phát cao. Có thể thấy điều này qua những diễn biến tỷ giá trong những tháng gần đây: tỷ giá USD/VND đang có dấu hiệu tăng trở lại.
Những áp lực lên tỷ giá những tháng cuối năm:
* Cầu USD thường tăng vào cuối năm:
Tín dụng ngoại tệ tiếp tục tăng nhanh bất chấp tăng tỉ lệ dự trữ bắt buộc đối với tiền gửi ngoại tệ. Điều này được lý giải là do trong 6 tháng đầu năm, nhiều doanh nghiệp đã vay USD sau đó bán ra lấy VND để phục vụ sản xuất kinh doanh khiến nguồn cung USD trên thị trường tăng lên. Như vậy có thể thấy, trong thời điểm hiện tại, cùng với hoạt động kết hối theo Thông tư 13/2011/TT-NHNN, nguồn cung ngoại tệ có xu hướng được cải thiện, tình hình tỉ giá ổn định. Tuy nhiên, thông thường các khoản cho vay ngoại tệ thường có kỳ hạn dưới 1 năm, đến thời hạn các hợp đồng này đến hạn, lượng cầu sẽ tăng lên và gây sức ép nhất định đối với sự ổn định của tỉ giá.
* Áp lực nhập siêu gia tăng:
6 tháng đầu năm 2011, kim ngạch nhập khẩu tăng 26,4% đã đưa nhập siêu 6 tháng đầu năm 2011 lên mức 7,5 tỉ USD, bằng 18% kim ngạch xuất khẩu. Chính sự thâm hụt thương mại này khiến niềm tin của thị trường giảm sút, nhu cầu ngoại tệ tăng lên và tạo áp lực lên đồng nội tệ. Nhập siêu thường tăng mạnh vào quý IV nên áp lực tăng tỷ giá không nhỏ.
* Nguồn cung USD còn tiềm ẩn nhiều rủi ro:
Dự trữ ngoại hối đã được cải thiện đáng kể nhưng còn khó để đạt mức cần thiết. Sau khi bổ sung thêm gần 3 tỉ USD trong 6 tháng đầu năm để tăng dự trữ ngoại hối, hiện tại, dự trữ ngoại hối của Việt Nam đã ở xung quanh mức 15 tỉ USD, tương đương nhu cầu ngoại tệ khoảng 1,5 tháng nhập khẩu của Việt Nam (tháng 6, ước nhập khẩu toàn nền kinh tế gần 10 tỉ USD). Với việc triển khai đồng loạt các chính sách tập trung cho yêu cầu bình ổn thị trường ngoại hối, từ những biện pháp kỹ thuật như tăng tỉ giá bình quân liên ngân hàng, thu hẹp biên độ, tăng tỉ lệ dự trữ bắt buộc, hạn chế tín dụng ngoại tệ, nâng giá trị VND qua cơ chế lãi suất… và việc tiếp tục mua vào lượng ngoại tệ, mức dự trữ ngoại hối dự báo sẽ tiếp tục được cải thiện trong thời gian tới. Tuy nhiên, trong năm 2011, dự trữ ngoại hối khó có thể đạt mức cần thiết (theo World Bank là 21 tỉ USD).
Đăng ký và giải ngân FDI thấp. Theo số liệu từ Bộ KH & ĐT, 6 tháng đầu năm 2011, FDI đăng ký đầu tư vào Việt Nam là 5,66 tỉ USD, bằng 56,7% so với cùng kỳ năm 2010 và giải ngân FDI đạt 5,3 tỉ USD, bằng 98,1% so với cùng kỳ năm 2010. Như vậy, với con số đăng ký và giải ngân FDI không mấy khả quan đã báo hiệu những khó khăn về nguồn cung USD trong năm 2011.
Kiều hối có nhiều dấu hiệu không khả quan. Bất ổn chính trị và xung đột vũ trang tại một số quốc gia châu Phi và Trung Đông ảnh hưởng trực tiếp đến lao động Việt Nam tại nước ngoài (hơn 10.000 lao động Việt Nam tại Lybia phải về nước do xung đột vũ trang). Kinh tế toàn cầu phục hồi chậm, tình trạng thất nghiệp gia tăng, ảnh hưởng tới xuất khẩu lao động mới của Việt Nam cũng như thu nhập của những người Việt Nam đang lao động tại nước ngoài khiến trong 6 tháng đầu năm lượng kiều hối giảm hơn 10% so với cùng kỳ năm 2010. Bên cạnh đó, lãi suất tiết kiệm đồng USD tại Việt Nam ở mức thấp cũng khó thu hút kiều hối và lượng kiều hối chuyển về Việt Nam dự báo sẽ tiếp tục giảm.
* Tăng trưởng kinh tế chưa thực sự khả quan khi lạm phát còn tiếp tục ở mức cao, chênh lệch lãi suất VND và USD sẽ khó giữ ở mức cao như hiện nay khiến mức độ hấp dẫn của đồng VND giảm xuống; các doanh nghiệp xuất nhập khẩu vẫn chưa có thói quen sử dụng các công cụ tài chính phái sinh để phòng ngừa rủi ro tỉ giá và nhu cầu mua ngoại tệ để thanh toán nhập khẩu tăng mạnh vào cuối năm sẽ khiến tỉ giá USD/VND còn có nhiều áp lực, đặc biệt là thời điểm cuối năm.
Tuy nhiên vẫn có những dấu hiệu tích cực:
NHNN khẳng định mục tiêu đến cuối năm của chính sách tiền tệ là ổn định tỷ giá, nâng cao sức hấp dẫn của VND. Do vậy, trong trưởng hợp thấy cần xem xét điều chỉnh tỷ giá thì NHNN cũng sẽ điều chỉnh không quá 1% cho đến cuối năm. Thống đốc Nguyễn Văn Bình khẳng định, thị trường ngoại tệ Việt Nam sẽ được duy trì ổn định từ nay đến cuối năm. Cân đối ngoại tệ của nền kinh tế không thiếu, cộng thêm chính sách quản lý thị trường ngoại hối và chính sách ổn định giá trị VND, sẽ giữ được tỷ giá ổn định. Bên cạnh đó, dự trữ ngoại hối đã tăng lên đáng kể trong thời gian qua, tạo được nguồn lực mạnh mẽ giúp NHNN hoàn toàn có khả năng can thiệp vào thị trường khi cần thiết. Đồng thời, chính sách tiền tệ vẫn đang được triển khai chặt chẽ theo hướng ưu tiên cho ổn định tỷ giá…
Dù nhập siêu ở mức cao nhưng các luồng vốn khác như ODA, kiều hối vẫn được duy trì ở mức khá. Hơn nữa, khác với những năm trước đây hơn 80% lượng kiều hối đã được chuyển vào hệ thống NHTM nhờ chính sách tỷ giá ổn định.
Dự báo tỷ giá cuối năm 2011:
Từ những phân tích và nhận định trên, có thể dự báo tỷ giá hối đoái những tháng cuối năm 2011 vẫn có xu thế tăng nhưng mức tăng ít do điều hành của NHNN. Tỷ giá năm 2011 có thể tăng ở mức 21.129 VND/USD, mất giá khoảng 7-8% so với năm 2010 (kết quả dự báo dựa trên số liệu thu thập đến tháng 6/2011).
------------------------------------------------
Nguồn: Báo cáo “Dự báo tăng trưởng kinh tế Việt Nam 6 tháng cuối năm 2011 và đánh giá khả năng hoàn thành kế hoạch năm 2011” – Trung tâm Thông tin và dự báo kinh tế - xã hội Quốc gia, Vneconomy, chinhphu, tamnhin…
Trích nguồn: NCEIF
Tác giả: Minh Hà
